کد خبر: ۴۲۸۳
۲۳۷۷ بازدید
۳ دیدگاه

پوست شتر و گاو مش حسن

۹۰/۶/۱۵
۱۶:۳۸

 

اسطوره تورک در پی ریزی مختصات الیناسیون کمتر به حوزه ی خدایان قدم گذاشته آن را در حوزه ها دیگیری می جوید. و این جستجوست که در افسانه های ما بوزقورد و مان قورد را در دو جبهه  و در تقابل یکدیگر قرار میدهد .


سالها پیش به دنبال مطالعه آثار غلامحسین ساعدی ، فیلم " گاو" داریوش مهرجویی را که بر اساس کتاب "عزاداران بیل" نوشته ساعدی ساخته شده بود، دیدم. با وجود لذتی که از تماشای آن حاصل شد، هنوز قسمتهایی از فیلم برایم مبهم و غیر قابل درک می نمود که بعدها مرتفع شد. حلول نمادین گاو در ناخودآگاه مش حسن همان نکته ی تاریکی بود که مش حسن را چون گاو مرده ی خود نمایان می ساخت و او و گاوش را یگانه کرده بود . تمام فیلم  به موضوعی اشاره می کرد که علت اصلی نگارش بسیاری از آثار ساعدی بود و اورا به عرصه ی لال بازی کشانیده بود تا کمتر گرفتار حالاتی شود که جامعه ی هم عصرش به او تحمیل می کرد.

الیناسیون یا از خودبیگانگی، پدیده ای که نمی توان تاریخ و پیشینه ی دقیقی برای آن در نظر گرفت. چنان که بعضی آن را پدیده ای مختص به دنیای پس از انقلاب صنعتی می دانند. به نظر ایشان زندگی ماشینی انسانها را درخود و بی خود میکند و به ورطه از خودبیگانگی می برد. این گروه برآنند که جداشدن انسان از طبیعت و زندگی پیش از صنعتی شدن را به عنوان یکی از عوامل از خودبیگانگی مطرح کنند.  برعکس عده ای دیگرالیناسیون را به دوران باستان و ماقبل مکتوب گره زده، ریشه های آن را در ادیان و باورهای اولیه بشری واکاوی کرده اند. دورکیم ،فروید، فروم و مرتن از این دست پژوهشگرانند. البته اشکال از خود بیگانگی در دوران پیشین متفاوتتر از عصر حاضر است.  به نظرفروید ازخودبیگانگی اولیه در باورهای توتمیسمی نمود می یابد. قبیله ای که حیوانی را چون نیای خویش بر گزیده تندیسی از آن ساخته و به آن کرنش می کند، در واقع دچار نوعی از خود بیگانگی گشته است.یگانه گاو روستای مش حسن همان نیای توتمی ادیان اولیه بود .

گونه قدیمی تر از خود بیگانگی در مقایسه با انواع کنونی چندان نیز مخرب به نظر نمی رسد. همچنین کارکردهای مثبتی نیز داشته است. نیای توتمی در واقع از عوامل شکل گیری ناخودآگاه جمعی و تاثیرات پس از آن بر جوامع بوده است. چنان که می توان بخشی از وضعیت کنونی غرب و فرهنگ کنونی حاکم بر آن را مرهون کهن الگوهای اساطیری و تاثیرات آنان دانست. آنجا که فاوست در اساطیر آلمان روح خود را به شیطان می فروشد وآنجا که پرومته یونانی در تقابل انسان و خدا، جانب انسان را میگیرد و آتش مقدس را که در انحصار خدایان است به انسان می بخشد شاید پایه‌های انسان محوری کنونی را در ناخودآگاه آن فرهنگ ها شکل می دهد.

واما ازخودبیگانگی در نگرش انسان شرقی و خصوصا انسان تورک گونه ای دیگر از تقابل را روایت می کند. و این نگرش است که بر تولیدات فرهنگی این جوامع تاثیر گذاشته است .اسطوره تورک در پی ریزی مختصات الیناسیون کمتر به حوزه ی خدایان قدم گذاشته آن را در حوزه ها دیگیری می جوید. و این جستجوست که در افسانه های ما بوزقورد و مان قورد را در دو جبهه  و در تقابل یکدیگر قرار میدهد . افسانه به صورتی سمبلیک تجلی از خودبیگانگی را در قالبی ترسیم می کند که حافظه ی تاریخی خود را از دست داده و هنجارها و ارزشهای والای خود همچون وطن را فراموش کرده است. و آن را مانقورد مینامد . در افسانه آمده است مانقوردها جنگاورانی هستند که پس از اسارت موی آنها از ته تراشیده شده و پوست گردن شتر بر سر آنها کشیده می شود. رشد وارونه مو حافظه و خاطرات آنها را از بین برده آنان را به بردگانی بدل میکند که از گذشته و تبار خود چیزی به یاد نمی آورند .و جالب آنکه افسانه از وجود هیچ سحر و نیرویی ماوراالطبیعه برای ازخودبیگانه کردن انسانها سخن نمی گوید و آن را مقوله ای در ارتباط با ذهن و گذشته روایت می کند. اشاره صریح افسانه به اعمال از خودبیگانگی از طریق حذف حافظه تاریخی حاکی از اهمیت این میراث است. میراثی که درصدد فراموشی است. این فراموشی زمانی رخ می دهد که ذهن انسان سمبلهایی غیر از سمبلهای بومی و مرتبط با گذشته خود را در بربگیرد . و در پی این فراموشی ازخود بیگانگی فرا خواهد رسید. و یکسان سازی فرهنگی و منع آموزش به زبان مادری و جلوگیری از نشر فرهنگ حقیقی جوامع پوست شتری ست که این روزها بر روان ما کشیده می شود .

 

کانال تلگرامی صدای میانه اشتراک‌گذاری مستقیم این مطلب در تلگرام

نظر شما

۹۰/۶/۲۵ ۱۹:۰۱
آفرین به علم وقلمتان آقای سعادتی
۹۰/۶/۱۸ ۲۲:۴۳
sevdim,çox gözəl

پیشگیری از کرونا

از برخورد نزدیک با افراد دارای علایم بیماری خودداری نمایید.

اخبار روز