کد خبر: ۹۶۹۶۹
۴۲ بازدید
۰ دیدگاه

با رای نهایی قضایی ترکیه ؛

اياصوفيه به عنوان مسجد شناخته خواهد شد

۹۹/۴/۲۲
۱۳:۳۹

 

روزنامه اعتماد: بالاترین مرجع قضایی ترکیه روز گذشته رای نهایی خود را پیرامون تغییر کاربری «ایاصوفیه» صادر کرد و از این پس ایاصوفیه در ترکیه به عنوان مسجد شناخته خواهد شد.

به گزارش خبرگزاری آناتولی، در رای شورای دولتی ترکیه آمده است: «ایاصوفیه در مالکیت بنیاد سلطان فاتح محمدخان بوده و به عنوان مسجد در اختیار جامعه گذاشته شده است. ایاصوفیه به عنوان مسجد در سند ثبت شده و این قابل تغییر نیست. مانع‌تراشی برای استفاده از اموال غیرمنقول و حقوق متعلق به بنیاد که در اختیار عموم گذاشته شده است، میسر نیست.

بر اساس سند بنیاد وقف فوق، استفاده از این مکان غیر از مسجد یا کاربری دیگر قانونا امکان‌ناپذیر است. صدور دستور تبدیل موزه ایاصوفیه به مسجد نه تنها در ترکیه، بلکه در اروپا و امریکا به یک مساله بحث‌برانگیز بدل شده است. پیش از این ایالات متحده از دولت رجب طیب اردوغان، رییس‌جمهور ترکیه خواسته بود تا این تصمیم را عملی نکند، اما دولت ترکیه قصد ندارد یک قدم نیز از تصمیم خود عقب‌نشینی کند.

به نوشته یورونیوز، این شاهکار معماری قرن ششم میلادی، در دوره امپراتوری بیزانس (روم شرقی) ساخته شد. امپراتورهای این تاج و تخت مسیحی در ایاصوفیه یا کلیسای سنت صوفی تاجگذاری می‌کردند. این کلیسا در سال ۱۴۵۳ و پس از برپایی امپراتوری عثمانی به مسجد بدل شد. این وضعیت تا سال ۱۹۳۵، ادامه داشت.

در این سال مصطفی کمال پاشا (آتاتورک)، بنیانگذار جمهوری ترکیه ایاصوفیه را- البته آن‌طور که خود گفته است- «برای پیشکش کردن به انسانیت» به موزه تبدیل کرد. آتاتورک معمار ترکیه نوین است و در زمان ریاست‌جمهوری وی، رویکرد «عثمانی‌زدایی» از خط و زبان و لباس گرفته تا شکل حکومت و حقوق خصوصی و جزایی به ‌شدت پیگیری و اجرایی شد. اردوغان پیش از این وعده داده بود که موزه ایاصوفیه را به مسجد بدل کند. وی در تلاش برای راضی نگه داشتن حامیان محافظه‌کارش در اوج رکود اقتصادی ناشی از شیوع ویروس کرونا، مصمم به عملی کردن این وعده است. قدرتمندترین شخصیت سیاسی ترکیه در دو دهه گذشته، موزه شدن مسجد ایاصوفیه را یک اشتباه بزرگ می‌داند.

ایاصوفیه، از کاتدرال تا جامع کبیر

چرا این تصمیم قرار است الان اجرایی شود؟

بحث و جدل سیاسی حقوقی تغییر وضعیت ایاصوفیه از موزه به مسجد در سال‌های گذشته و همزمان با قدرت گرفتن بیش‌ از پیش جریان‌های اسلام‌گرا به راه افتاده است. در سال ۲۰۱۸، دیوان قانون اساسی ترکیه درخواست یک نهاد محلی برای از سرگیری فعالیت‌های مذهبی اسلامی در این بنا را رد کرد. با این حال بسیاری از ناظران مسائل ترکیه معتقدند که طرح دوباره این مساله جنجالی در حال حاضر، ناشی از تلاش‌های رجب طیب اردوغان برای بازسازی یا تحکیم رابطه با پایگاه اجتماعی محافظه‌کار- اسلام‌گرا در ترکیه و به‌ویژه شهر استانبول است: از یاد نباید برد که حزب عدالت و توسعه سال گذشته انتخابات استانبول را به اپوزیسیون «موقتا» یکپارچه واگذار کرد.

از سوی دیگر، چنین تصمیمی می‌تواند افکار عمومی ترکیه را از دشواری‌های اقتصادی ماه‌های اخیر این کشور منحرف کند. یادآوری این نکته شاید لازم باشد که فن‌سالاران اسلام‌گرا-محافظه‌کار آک‌پ (حزب عدالت و توسعه) از سال ۲۰۰۳ با سامان دادن به اقتصاد نابسامان ترکیه، نه تنها سنت‌گرایان پرشمار، بلکه بسیاری از شهروندان مدرن جامعه متکثر ترکیه را هم با خود همراه کردند.

واکنش‌های بین‌المللی

تاکنون ایالات متحده امریکا و یونان از احتمال تبدیل موزه ایاصوفیه به مسجد، ابراز نگرانی کرده‌اند. سام برونبک، مسوول اداره آزادی‌های مذهبی وزارت امور خارجه ایالات متحده از دولت ترکیه خواسته است تا با حفظ وضعیت کنونی (موزه) دسترسی عمومی به این بنای تاریخی را همچنان آزاد بگذارد. لینا مندونی، وزیر فرهنگ یونان، همسایه غربی ترکیه هم با نکوهش این تصمیم گفت: «[دولت ترکیه] در حال سوءاستفاده از یک بنای تاریخی جهانی برای اهداف داخلی است.» تبدیل ایاصوفیه از موزه به مسجد می‌تواند روابط پیشاپیش متلاطم ترکیه و یونان را بیش از این آشفته کند. آنکارا و آتن از ماه‌ها و حتی سال‌ها پیش بر سر موضوعاتی چون پناهندگان، ذخایر گازی دریای مدیترانه و اخیرا مساله لیبی در دو قطب کامل مخالف قرار گرفته‌اند.

روایت پانزده قرن کشاکش مذهبی

ایاصوفیه (Hagia Sophia) برآمده از ریشه یونانی «هاگیا سوفیا» به معنای «حکمت یا معرفت مقدس» نام کلیسای پیشین جامع مسیحیت یونانی است که بعدا در دوره امپراتوری عثمانی به مسجد بدل شد و هم‌اکنون در شهر استانبول واقع است و به نحوی نماد این شهر محسوب می‌شود. این بنای شکوهمند به خاطر گنبد عظیمش مشهور است. ایاصوفیه در سال 537 میلادی در زمان حکومت امپراتور ژوستینین اول بنا شد و در زمان خود یکی از بزرگ‌ترین بناها و عجایب مهندسی به حساب می‌آمد.

این بنا به عنوان عصاره و چکیده معماری بیزانسی شناخته شده و گفته می‌شود که با احداث آن تاریخ معماری دگرگون شده است. ایاصوفیه همچنین در روزگار ما به عنوان نماد تساهل و تسامح فرهنگی و دینی در ترکیه جدید است و سرگذشت پرفراز و نشیب آن گویای تاریخ سرزمینی است که در آن مردمانی از چهار گوشه دنیا از گروه‌ها و اقوام مختلف، با فرهنگ‌ها، ادیان، زبان‌های مختلف با یکدیگر تعامل دارند و در کنار هم به شکلی مسالمت‌آمیز زندگی می‌کنند. البته تساهل و تسامح مذکور امری جدید و حادث است و مروری بر تاریخ پر فراز و نشیب این کلیسای پیشین و مسجد کنونی، نشانگر درگیری‌ها و نزاع‌های به ظاهر مذهبی و به واقع سیاسی است.

ایاصوفیه، از کاتدرال تا جامع کبیر

آن‌طور که مورخان می‌گویند در مکان امروزین ایاصوفیه، کلیسایی بوده که امروز نشانی از آن نیست، ساخت کلیسای اول که به نام کلیسای بزرگ (ماگنا اکلسیا) مشهور است، در زمان امپراتوری کنتسانتین کبیر در قرن چهارم میلادی صورت می‌گیرد، در مکانی که قصر شاه و کلیسای کوچکی به نام آیرین مقدس در آن حضور داشت. فراموش نکنیم که این کنستانتین کبیر که شهر باستانی بیزانتیوم را که در سال 196 میلادی توسط رومیان مسیحی فتح شده بود، در سال 330 میلادی به پایتخت امپراتوری روم شرقی بدل کرد و این شهر پس از مرگ او کنستانینوپولوس (شهر کنستانتین) یا قسطنطنیه نامیده شد.

خلاصه بعد از بنای کلیسای بزرگ، عبادت در هر دو مکان صورت می‌گرفت. در زمان امپراتوری آرکادیوس، در اوایل قرن پنجم میلادی کلیسای اول سوخته شد و سپس تئودوس دوم دستور ساخت کلیسای دوم را داد. این کلیسا در 10 اکتبر 415 میلادی توسط باسیلکو روفینوس با سقف چوبی بنا شد. در ژانویه 532 میلادی شورشی در قسطنطنیه به‌وقوع پیوست و بار دیگر کلیسا دچار حریق شد.

در فوریه سال 532 ژوستینین یکم تصمیم به بنای کلیسای سوم که بزرگ‌تر و با عظمت‌تر بود، گرفت. او برای اجرای این تصمیم از ریاضیدانان و فیزیکدانان زمان خود بهره گرفت و دستور داد که بهترین مواد و مصالح ساختمانی را از سراسر امپراتوری فراهم آورند. درنهایت کلیسای جامع ایاصوفیه در دسامبر 537 گشایش یافت. 

در طول دهه‌ها و سده‌های بعد چندین‌بار زلزله این بنا را تهدید کرد تا اینکه در زمین لرزه هفتم مه 558 میلادی گنبد اصلی کاملا فرو ریخت که ریزش آن باعث از بین رفتن محراب شد. امپراتور فورا دستور بازسازی آن را داد و این امر را به معمار جوانی به نام ایسدوروس سپرد. حاصل گنبد عظیمی شد که تا به امروز بر فراز این بنای باشکوه حضور دارد.

ایاصوفیه از آن به بعد محل عبادت مسیحیان ارتدوکس قسطنطنیه و محل برگزاری مراسم امپراتوری ازجمله تاجگذاری‌ها بود. در سال 726 میلادی لئون سوم امپراتوری که به شمایل‌شکنی مشهور بود، دستور داد که تمام تصاویر و شمایل‌های مذهبی این کلیسا را نابود کنند. در قرن نهم میلادی امپراتور تئوفیلیلوس که متاثر از هنر اسلامی بود، دستور نصب در نقره‌ای با نماد حک شده خود را در ورودی جنوبی کلیسا صادر کرد. در میانه این قرن بار دیگر آتش‌سوزی و بنا دچار خسارت‌های فراوانی شد.

همچنین در سال 869 میلادی زمین‌لرزه دیگری باعث تخریب بخش‌های دیگری از ایاصوفیه شد. در طول جنگ‌های صلیبی در طول قرن یازدهم تا پانزدهم میلادی (حدود 400 سال) میان مسلمانان و مسیحیان قسطنطنیه و در نتیجه ایاصوفیه همواره یکی از اصلی‌ترین و نمادین‌ترین محل‌ها بوده است. پس از تصرف قسطنطنیه در سال 1453 میلادی توسط سلطان محمد دوم فاتح، ایاصوفیه به مسجد بدل شد. محمد فاتح در همان روز فتح دستور این تبدیل را داد و سه روز پس از فتح استانبول، ضمن برپایی مسجد در آن، خطبه به نام پادشاه فاتح عثمانی خوانده شد. پس از آن نام این مکان در مکاتبات رسمی «الجامع الکبیر العتیق» خوانده شد. 

پس از تغییر کاربری ایاصوفیه به مسجد، همه نمادهای مسیحی از آن زدوده شد و تغییراتی در جهت شبیه کردن آن به مساجد مسلمانان صورت گرفت، ازجمله اینکه مناره‌هایی به سبک مساجد مسلمانان برای آن ساخته شد. مشهورترین مرمت آن به دستور سلیم دوم توسط خواجه معمار سنان آغا، نابغه معماری دوران عثمانی صورت گرفته است.

در این مرمت، نمادهای عصر اسلامی به این بنای تاریخی افزوده شد البته در دوره عبدالمجید اول نیز زیرنظر دو برادر آرشیتکت سوییسی به نام برادران فوزاتی گاسپر و جوسپه و با کمک هشتصد کارگر بین سال‌های ۱۸۴۷ و ۱۸۴۹ تعمیراتی در این مسجد صورت گرفت. این دو برادر، گنبد و هلال طاق را مستحکم کرده، ستون‌ها را راست و تزیینات داخلی و خارجی ساختمان را ترمیم و اصلاح کردند. پس از انقراض امپراتوری عثمانی و تولد ترکیه جدید به رهبری مصطفی کمال آتاتورک، از سال 1935 میلادی مسجد-کلیسای ایاصوفیه نیز به موزه بدل شد. فرش‌های آن برداشته و گچ‌های روی موزاییک‌ها با زحمت بسیار کنده شدند.

از آن زمان تا به امروز ایاصوفیه به بنایی تاریخی بدل شده که گردشگران و بازدیدکنندگان ترکیه و استانبول در آن می‌توانند تاریخ پر فراز و نشیب تقاطع تمدن‌های شرق و غرب را در یک بنای 1500 ساله از نزدیک ببینند و شاهد تحولات شگفت‌انگیز آن باشند. امروزه ایاصوفیه به نمادی برای تساهل و تسامح مذهبی و همزیستی انسان‌ها با مذاهب و اندیشه‌های گوناگون بدل شده است، اما باید دید پس از تصمیم اخیر رجب طیب اردوغان مبنی بر تبدیل موزه ایاصوفیه به مسجد ایاصوفیه، چه بر سر سرنوشت این بنا خواهد آمد.

ایاصوفیه نمی‌تواند اردوغان را نجات دهد

تورج اتابکی

در تاریخ امپراتوری عثمانی و میراث‌دارش جمهوری ترکیه، کمتر نمادی مثل ایاصوفیه وجود داشته که اینقدر مورد توجه تمام جناح‌های سیاسی بوده باشد؛ جناح‌هایی که در پی تثبیت قدرت و اندیشه سیاسی خودشان بوده‌اند. حدود دو سده پس از اینکه امپراتوری روم مسیحیت را پذیرفت، ایاصوفیه را بنیاد نهاد و این بنا نمادی شد برای امپراتوری روم شرقی. وقتی هم که این شهر در 1453 به دست سلطان فاتح عثمانی افتاد، اولین اقدامش این بود که ایاصوفیه را به مسجد تبدیل کرد و از آن به بعد تمام سلاطین عثمانی به نوعی در معماری بیرون و درون این بنا دخل و تصرف کردند.

نقاشی‌ها را پاک کردند و نشانه‌های مسیحیت را زدوند و این بنا برای‌شان نماد اسلامیت استانبول بود. وقتی که امپراتوری عثمانی سقوط کرد و مصطفی کمال به قدرت رسید، او کوشید که استانبول را عرفی کرده و آن شولای دینی را از دوش این شهر بردارد و به همین دلیل ایاصوفیه در 1924 میلادی موزه شد. ایاصوفیه در شکل یک موزه، نماد تحولات ناشی از ظهور جمهوری ترکیه بود. کمالیسم می‌توانست با ایاصوفیه خودش را معرفی کند. ما در استنانبول مسجد کم نداریم. هر کسی که در این شهر چرخی زده باشد می‌داند که در این شهر مساجد فراوانی وجود دارد چنانکه حتی صدای اذان مساجد با هم تداخل می‌کند و همین مانع از درست شنیده شدن اذان هر یک از مساجد می‌شود.

ایاصوفیه، از کاتدرال تا جامع کبیر
دولت آقای اردوغان به جد معتقد به بسط امپراتوری عثمانی است. ممکن است تکذیب‌های اردوغان در این زمینه برای برخی از ناظران قابل قبول باشد اما کسی که تاریخ عثمانی را می‌داند و حضور ترکیه کنونی در کشورهای عراق و سوریه و نیز پافشاری این کشور بر اشغال بخش شمالی قبرس را دیده است، درمی‌یابد که اردوغان تلاش می‌کند امپراتوری عثمانی را احیا کند و در واقع ترکیه را برگرداند به مرزهایی که برای سده‌ها در اختیارش بود. ما در حال حاضر شاهد فعالیت و حضور بسیار گسترده ترکیه در شمال عراق هستیم. حتی زمزمه‌هایش به گوش می‌رسد که ترکیه کرکوک را برای خودش می‌داند. حتی در شمال سوریه تلاش می‌شود که اقلیمی برای ترکمن‌ها ایجاد شود، برخلاف اینکه ادعا می‌کنند اینجا اقلیم کردها خواهد بود.

میلیشای ترکیه در شمال سوریه نیز نام‌های‌شان بسیار شنیدنی است. میلیشاهای عبدالحمید، فاتح، سلطان سلیمان، بایزید و غیره. این نیروهای شبه نظامی را از استانبول و آنکارا بسیج می‌کنند و می‌فرستند به شمال سوریه و نام‌های سلاطین عثمانی را بر آنها می‌گذارند. در کودتای چند سال پیش ترکیه نیز، آن کسانی که در برابر تانک‌ها روی پل استانبول ایستادند، میلیشای ترکیه بودند نه نیروی انتظامی این کشور. این میلیشا را اردوغان در ترکیه درست کرده است. بنابراین داستان گذار از جمهوری ترکیه به امپراتوری عثمانی، به داوری من، ادعای بی‌بنیادی نیست و باید به جد گرفته شود.

اردوغان به جد معتقد است باید بند ناف خودش را از کمالیسم ببرد و نشانه‌های جمهوریت ترکیه و کمالیسم را از عرصه جامعه و سیاست ترکیه محو کند. این جمهوریت ترکیه بود که رای داد ایاصوفیه باید به عنوان یک موزه استفاده شود و یک نهاد غیر دولتی مسوولیت اداره این موزه را بر عهده داشت. الان قرار است این نهاد غیر دولتی کنار برود و شورای دولتی ترکیه مسوولیت ایاصوفیه را قبول کند. 

در حال حاضر وضعیت ترکیه چندان درخشان نیست. جدا از رویاهای سیاسی اردوغان، مشکلات اقتصادی گریبانگیر ترکیه است. کرونا در ترکیه بیداد می‌کند و توریسم در این کشور ضربه کاری خورده است. ترکیه در صحنه عمل راهکار بلندمدتی برای مقابله با بحران سوریه ندارد. مساله کردها همچنان گریبان آقای اردوغان را گرفته است. بنابراین در این زمینه پرتنش، که جدایی یاران گذشته اردوغان از وی را هم باید بر آن افزود، اردوغان تلاش می‌کند با یک حرکت پوپولیستی در راستای جلب حمایت اقشار متعصب و سنتی جامعه ترکیه، بر مقبولیت خودش بیفزاید. اردوغان به افزایش دز سنتز اسلامیت-ملیت نیاز دارد تا حکومتش را حفظ کند. امروز از طریق ایاصوفیه این کار را می‌کند و فردا از طریق نماد دیگری. ولی نباید فراموش کرد که اقشار حامی اردوغان، فقط اقشار سنتی کاسبکار شهرهای قونیه و آنکارا نیستند.

در ترکیه به برکت حمایت بسیار گسترده حزب عدالت و توسعه در بیست سال گذشته، نوعی سرمایه‌داری نوپای آناتولی پدید آمده است. این سرمایه‌داری با کمک حزب عدالت و توسعه و به زیان آن سرمایه‌داری سنتی کمالیستی تشکیل شده است. تمام نهادهای باقی‌‌مانده از زمان آتاتورک، چنان زیر فشار دستگاه اقتصادی اردوغان قرار گرفتند که مجبور شوند شراکت نیروهای اقتصادی حامی دولت اردوغان را بپذیرند یا اینکه خودشان را ورشکسته اعلام کنند.

تمام کسانی که در حزب عدالت و توسعه صاحب سرمایه بودند و ما آنها را به عنوان سرمایه‌داران نوپای ترکیه می‌شناسیم، از حمایت بانک‌های مرتبط با حزب عدالت و توسعه برخوردار شدند و سرمایه‌اندوزی کردند. اردوغان باید این نیروهای اقتصادی را راضی نگه دارد و چون به دلیل بحران ارزی و مشکلات اقتصادی نمی‌تواند این نیروها را در شرایط کنونی راضی نگه دارد، الان دارد می‌کوشد که از طریق بدل کردن ایاصوفیه به مسجد، رضایت این نیروهای اقتصادی را جلب کند. 

در ترکیه مسجد سلطان احمد هم هست که توریست‌ها هم می‌توانند از آن بازدید کنند. در ساعاتی بازدید از این مسجد ممنوع ولی در باقی ساعات روز آزاد است. اماکن دیگری از این دست هم وجود دارد. بنابراین داستان مسجد شدن ایاصوفیه را نباید به کاهش توریسم تقلیل داد. گردشگران تا به حال به استانبول به عنوان یک شهر متکثر فرهنگی و آیینی نگاه می‌کردند ولی از این به بعد، چنین نگاهی تغییر می‌کند و این به ضرر وجهه فرهنگی ترکیه است. در واقع اردوغان با این کار استانبول را به قبه سلطانی بدل می‌کند.

سلطان محمد ثانی این اصطلاح را به کار می‌برد و می‌گفت استانبول قبه‌سلطانی است. اما این نکته درست است که این اقدام فی‌نفسه توجیه اقتصادی ندارد. ولی اردوغان در این زمینه چندان نگران نیست. او پیشتر هم تلاش کرد ساعات کار کافه‌هایی را مشروبات الکلی می‌فروشند، محدود کند و در واکنش به این اقدامش، کاسبان استانبول به او گفتند که اگر چنین کاری کنی، توریست فرنگی چندانی به این شهر نمی‌آید و ما باید فقط منتظر ورود گردشگران کشورهای اسلامی باشیم. در حالی که الان سالانه 4 میلیون گردشگر از آلمان به ترکیه می‌روند. همچنین از کشورهایی مثل هلند و سایر کشورهای اروپایی. شمار توریست‌های اروپایی به مراتب بیشتر از توریست‌های کشورهای اسلامی است. 

امریکا و یونان آشکارا با این اقدام ترکیه مخالفت کرده بودند ولی درباره امریکا فکر نمی‌کنم تاثیر مستقیمی داشته باشد. فقط به نوعی لابی ترکیه را در نهادهای حکومتی امریکا ضعیف می‌کند. اما تاثیری بیش از این نخواهد داشت زیرا ترکیه و امریکا در بسیاری از مسائل محتاج یکدیگرند و همچنین در برابر هم ایستاده‌اند. پرداختن جدی دولت امریکا به موضوع ایاصوفیه، فقط فضای سیاسی بین دو کشور را کدرتر خواهد کرد. اما درباره یونان باید بگویم که یونان سال‌هاست که این مشکل را با دولت ترکیه دارد. در ازمیر کلیساهایی هست که مسجد شده‌اند و روزنامه‌های یونانی مرتبا به این موضوع اشاره می‌کنند. فراموش نکنید جنوب غربی ترکیه، یعنی قسمتی که ازمیر در آن واقع شده، یکی از مراکز مسیحی‌نشین امپراتوری عثمانی بوده.

بعد از فروپاشی امپراتوری عثمانی، که دو کشور یونان و ترکیه توافق کردند مسلمانان جنوب غربی عثمانی به ترکیه بروند و مسیحیان این منطقه به یونان بروند، بسیاری از مراکز فرهنگی مسیحیان در این منطقه، به دست مسلمانان افتاد و همچنان در تاریخ‌نگاری معاصر یونان به این موضوع اشاره می‌شود و این به مثابه یک درد تاریخی برای مسیحیان یونان است.

احتمالا در روزهای آینده نیز در روزنامه‌های یونان شاهد دور تازه‌ای از این دعوای تاریخی و فرهنگی خواهیم بود؛ دعوایی که در قبرس شمالی هم نمود دارد؛ جایی که ترکیه در آن جا نفوذ دارد و خیال هم ندارد نیروهای نظامی‌اش را از آن جا خارج کند. این دعوا همچنین شامل آب‌های مرزی دو کشور یونان و ترکیه هم می‌شود و یونانی‌ها ترکیه را به درازدستی به این مناطق متهم می‌کنند. 

نهایتا باید گفت که اردوغان می‌داند که ایاصوفیه نمی‌تواند او را نجات دهد. ایاصوفیه کارتی است که سرمایه‌گذاری روی آن در کوتاه‌‌مدت می‌تواند تاثیرگذار باشد و مشروعیت و مقبولیت حکومت اردوغان را افزایش دهد ولی پیامدهای فرهنگی‌اش برای ترکیه گران تمام خواهد شد. ترکیه با نیروهایی سر و کار دارد که این نیروها قادر به هضم کردن این تصمیم آقای اردوغان نیستند. مهم‌ترین مدعی ایاصوفیه، که برای خودش در قبال این بنا مرجعیت قایل است، کلیسای ارتدوکس یونان است. کلیسای ارتدوکس یونان پیوندهای بسیار عمیق با کلیسای ارتدوکس روسیه دارد. نیز با کلیسای ارتدوکس اوکراین. یعنی جهان مسیحیت ارتدوکس این اقدام اردوغان را هضم نمی‌کند. در حال حاضر نیز کلیسای ارتدوکس در دولت پوتین جایگاه والایی پیدا کرده است. این امر می‌تواند در رابطه ترکیه و روسیه تاثیر بگذارد. ترکیه می‌خواهد بند نافش را از ناتو ببرد و به روسیه رو کرده است. در این شرایط، تبدیل کردن ایاصوفیه به مسجد، باعث آزردگی روسیه می‌شود. یونان و روسیه به این امر اعتراض کرده‌اند. دولت روسیه نمی‌تواند به نظر کلیسای ارتدوکس روسیه بی‌تفاوت باشد. این اقدام اردوغان به هیچ‌وجه به سود تقویت رابطه ترکیه و روسیه نخواهد بود. دولت پوتین، دولت شوروی نیست. کلیسای ارتدوکس در دولت پوتین جایگاه والایی دارد.

کانال تلگرامی صدای میانه اشتراک‌گذاری مستقیم این مطلب در تلگرام

نظر شما

پیشگیری از کرونا

از برخورد نزدیک با افراد دارای علایم بیماری خودداری نمایید.

اخبار روز