کد خبر: ۸۸۹۱۰
۱۴۳۳ بازدید
۹ دیدگاه

اصطلاحات ترکی در رشته گیاهپزشکی (با تاکید بر واژه های مصطلح در شهرستان میانه)

۱۳۹۸/۳/۶
۱۷:۲۹

 

با وجود تخصصی و فنی بودن رشته گیاهپزشکی به عنوان یکی از شاخه­ های کشاورزی که اغلب با آفات و بیماری های گیاهی و آفتکش­ های شیمیایی سر و کار دارد، کشاورزان به عنوان عمده افراد درگیر با این رشته، واژه هایی را برای بیان مفاهیم مرتبط با این رشته ابداع نموده و مورد استفاده قرار می­ دهند.

آشنایی با این واژه ­ها برای یک گیاهپزشک و به ویژه آنها که با افراد محلی ارتباط کاری دارند، یک امر حیاتی و گاه حیثیتی است. عدم آشنایی با این واژه­ ها، به معنی ضعف و حتی عدم توانایی در برقراری ارتباط گفتاری با مراجعه کنندگان و کشاورزان و باغدارانی است که جهت دریافت مشاوره به گیاهپزشکان مراجعه می­ کنند.

در این مجموعه تلاش شده تا مطابقت این واژه ها تا حد امکان با واژه های مورد استفاده در زبان فارسی صورت گیرد. به طور یقین، گوناگونی این اصطلاحات در پهنه آذربایجان در حد بالایی است و مردمان هر منطقه زبان عامیانه خود را برای بیان مفاهیم گیاهپزشکی به کار می گیرند. بنابراین، همه عزیزان را به کمک به تکمیل شدن این مجموعه دعوت نموده و دست تک تک دوستان را در درج نظرات تکمیلی، اصلاحی و نقادانه می­ فشاریم.   

بیماری ­های گیاهی

آغ باسماخ/پامبوخچا: سفیدک پودری یا سطحی یا حقیقی

ارکک­لَماخ: تورم جوانه گوجه ­فرنگی

اولوششَمَک: پژمردگی

پاس باسماخ: زنگ

چارپاناخ: زنگار

چور ورماخ: برق زدگی نخود، سفیدک

چورومک: پوسیدگی

ساریلیخ: زنگ زرد گندم

شَرِح ورماخ: ابتلا به بیماری قارچی مثل برق­ زدگی نخود

قاراجا، قَرَجه: سیاهک (در جمهوری آذربایجان به آن سورمه گوبلیی) می گویند.

لَکَه/قارا خال: لکه سیاه سیب

 

حشره شناسی و کنه شناسی

آلما قوردو: کرم سیب

اَریک قیزاردان: حشره بالغ کرم سفید ریشه

تورسالان: عنکبوت

پیسپیدا/پیسپیسا: سن گندم

سیم ورماخ: سرخرطومی یونجه/لیسه سیب

شیره: شته

فاطما نَنَه: کفشدوزک هفت نقطه ای

کَپَنَک: پروانه، شب پره

گَنَه قرمز: کنه قرمز

قورد: کرم، لارو مخصوصاً کرم سیب و کرم ساقه ­خوار برنج

موزا: سوسک­ های طلایی (Buprestis spp)

 

گیاهان انگل

ایلیشیم، سرطان/ ساراطان، چور، لیف: سس

کلوخا/کلوشا/بوستان گولو: گل جالیز

بورک آغاجی: دارواش

 

مواد شیمیایی کشاورزی

آغ کود: کود اوره

جَیَن داواسی: بنتازون و بن سولفورون

ساری کود: گوگرد

سیم داواسی: حشره­ کش­ های مورد استفاده برای مبارزه با سرخرطومی یونجه و لیسه سیب

شیره داواسی: شته کش

قارا/قَرَه کود: کود فسفره

قاراجا/قَرَجه داواسی: قارچکش­ های کاربوکسین تیرام و توبوکونازول مورد استفاده برای ضدعفونی بذر غلات برای مبارزه با سیاهک ها

قورد داواسی: بیشتر به حشره کش های معمول برای کرم سیب اطلاق می شود.

 

توجه: این مجموعه به روز خواهد شد. 

کانال تلگرامی صدای میانه اشتراک‌گذاری مستقیم این مطلب در تلگرام

نظر شما

۹۹/۳/۲۸ ۱۴:۴۲

متاسفانه این کتاب دیگر در دسترس نیست. 

افراد مختلف و سارمان های دولتی دست به دست هم دادند تا ویرایش دوم این کتاب هرگز منتشر نشود. 

 

آرزوی کامیابی

۹۹/۳/۲۸ ۱۴:۴۰

کپک زدن یا رشد توده قارچی را کیف توتماخ می گویند. 

۹۹/۳/۲۷ ۱۱:۳۲

کیف توتماخ ینی چی؟

۹۸/۱۱/۵ ۰۹:۵۶

نام ترکی سیاه دانه چیست

۹۸/۴/۱۹ ۱۶:۴۶

سلام حضور شما آقای جمشیدی
من تهران هستم، و خواستم بدونم هم کتاب قدیمی یعنی "اسامی محلی گیاهان" و هم کتاب سه جلدی رو چطور می تونم داشته باشم، حتی اگر در تهران انتشاراتی ارایه کننده کتاب شما نیست، لطفا یک انتشارات محلی را معرفی بفرمایید که کتاب ها را به صورت پستی قادر به تهیه کردن باشیم.
ممنونم

۹۸/۳/۲۰ ۱۴:۱۱

ثبت اصطلاحات بومی در این زمینه می تواند بسیار سودمند باشد؛ مطمئنا در صورت رواج اصطلاحاتی از این دست، ارتباط کشاورزان با کارشناسان تحصیلکرده راحت تر خواهد بود؛ هرچند مشخص است که جمع آوری تمامی واژه ها کاری بس زمانبر است و نیاز به بردباری و کوشش فراوان دارد.

۹۸/۳/۸ ۱۲:۳۲

آرزوی موفقیت دارم

۹۸/۳/۸ ۱۱:۱۷

مهندس جان؛

اصراری به ننوشتن کتابتی نیست.

دلیل ارائه واژه ها به گویش میانه ای:

1) عدم تسلط و آشنایی کافی بنده با ترکی کتابتی.

2) همانطور که در متن هم اشاره شده این واژه ها در پهنه آذربایجان دارای گوناگونی بسیار هم از لحاظ تلفظ و هم از لحاظ واژه های مورد استفاده است. 

بنابراین، این مجموعه برای شهرستان میانه فراهم شده و با هدف تسهیل ارتباط کلامی بهتر بین متخصصین (به ویژه دانشجویان و افراد تازه کار) و مراجعه کنندگان بومی شان انتشار یافته است. بنابراین گویش میانه ای در آن برای تأمین این هدف حفظ شده است. 

 

با این حال،  این مجموعه به ثبت جنبه خاصی از فولکلور منطقه میانه هم کمک خواهد کرد، لذا حفظ گویش محلی از این حیث هم ضروری به نظر می رسد. 

در هر حال، از مساعدت شما برای یافتن معادل ترکی کتابتی این واژه ها بی صبرانه استقبال می کنم. 

۹۸/۳/۶ ۲۳:۱۶

دکتر جمشیدی! زحمات و تحقیقات شما بسیار ارزشمند است. فقط نمی دانم چرا اصرار دارید واژه ها را با گویش میانه ای بنویسید نه با ترکی کتابتی؟

پیشگیری از کرونا

از برخورد نزدیک با افراد دارای علایم بیماری خودداری نمایید.

اخبار روز