کد خبر: ۸۸۹۹۵
۸۹۵ بازدید
۶ دیدگاه

به بهانه مراسم فردا ؛

معرفی آئین سنتی آش تؤره داغی آقکند (بخش کاغذکنان)

۹۸/۳/۱۵
۱۷:۰۱

به نام خدا

مقاله آئین سنتی مراسم آش تؤره داغی آقکند

تؤره داغی نام کوهی است که در نزدیکی شهر آقکند مرکز بخش کاغذکنان در شهرستان میانه، استان آذربایجان شرقی واقع شده است.

موقعیت جغرافیایی شهرآقکند(١۵/٣٧درجه شمالی و03/48درجه شرقی) و ارتفاع جغرافیایی کوه توره داغی 1600متر از سطح دریا می باشد. 

بنابراین قبل از آنکه به مراسم و سنت دیرینه پخت آش در توره داغی بپردازیم ، ابتدا توضیح مختصری راجع به این کوه ارائه می دهیم. 

از قدیم الایام توره داغی در میان اهالی آقکند از اهمیت و جایگاه خاص واساطیری برخوردار بوده است. برخی افسانه ها و باورهایی در میان اهالی در باره این کوه از قدیم وجود داشته وسینه به سینه نقل شده است .

مثل اینکه نقل شده و می گویند؛ در زیر این کوه خزانه و گنج هایی نهفته است و دو اژدها نگهبان آنهاست، و در قله کوه سنگی قیمتی و درخشانی در گذشته بوده که کاروانیان عبوری از آن منطقه و بخصوص جاده ابریشم را هدایت می کرده است.

 در ضلع شمال غرب این کوه روبه شهر آقکند یک جایگاه غار مانندی وجود دارد که در زبان ترکی به آن چیراق قویان (جایگاه چراغ یا روشنایی) می گویند که اهالی هر ساله شب چهارشنه آخر سال درآن محل آتش روشن می کنند .و سینه کوه بعد از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی به لفظ جلاله االله (آرم جمهوری اسلامی) منقش شده که جلوه ای ویژه به این کوه داده است.

 اگر به معنای لغوی اسم این کوه دقت کنیم کلمه "تؤره"در فرهنگ لغت شاهمرسی به معنای رسم،قانون، مراسم و عدالت و همچنین بعضی از محققین زبان ترکی کلمه "تؤره" را به معنای قوانین الهی نانوشته و یا سنت اخلاقی معنا کرده اند .بنابراین تؤره داغی می توانیم این گونه معنا کنیم (یعنی کوهی که در آن مراسمی برگزار می شود با اهداف خداپسندانه به شکرانه نعمات الهی).

 آئین سنتی و مذهبی پخت آش هم یکی از آیین های قدیمی اهالی آقکند است که در این کوه برگزار میشود. 

فلسفه آئین سنتی توره داغی بر اساس اندیشه های اسلامی کوهها ستون فقرات زمین هستند و مقدس اند . و بنا به تحقیقات انجام شده در این باره وبخصوص تحقیقات صورت گرفته در مورد مراسمات و آئینهای سنتی بخش کاغذکنان توسط دوست عزیزمان آقای مهندس کهریز میران ، دین ابتدائی ترکان که به دین "قام-شامان" معروف است و آنها به روح کوه و روح درخت اعتقاد داشتند و به آن"تاوازی/داغ روحو" می گفته اند.

در سیبری ترکانی وجود دارد که با نام "خاقاس" مشهورند، آنها پایبند به دین قام هستند و آئینهای مخصوص کوه دارند. و علاوه بر اینها در دین ابتدائی ترکان خدا در آسمان است و به آن "گوی تانری" می گفتند.

 این گونه آئینها و مراسمات در اکثر روستاهای کاغذکنان هنوز هم زنده است ، مثل مراسم آش توره داغی آقکند و زیارت کوه اویوخلو در قوشابولاق و زیارت غار در احمد آباد گروس و... همانگونه که مشخص است اینگونه اعتقادات نیاکان ما در کجا ریشه دارد. 

مراسم آش توره داغی آقکند از دیرباز بدین صورت بود که یک نفر نذر یا نیت می کرده که در صورت برآورده شدن نذرش در یک زمان مناسب در بالای کوه توره داغی آش(محلی) احسان نماید وکل هزینه آش به عهده شخص نذر کننده باشد.

از چند روز پیش زمان مراسم را مشخص می نمودند .(معمولا این مراسم در نیمه دوم فصل بهار برگزار می شد.)و تمامی طایفه وخویشاوندان و هم محله ای های خودشان را برای مراسم آش دعوت می کردند و این مراسم با شور و شوق فراوان در بالای کوه برگزار می گردید .

همچنانکه گفته شد در بالای این کوه در کنار جایگاه غار مانند"چراغ قویان" لابلای صخره ها یک درخت بنه(ساققیر آغاجی) هم وجود دارد که هر کسی هر نیت و آرزویی دردل دارد یک تیکه پارچه به شاخه های آن می بندد و به خدا می سپارد و آن درخت تنها همیشه پر است از پارچه های رنگارنگ و هر پارچه پر است از رازها و آرزوهای خوب و در دل مانده که شاید هیچ وقت آشکارا بازگو نشوند و شاید همان تک درخت است که از آنها خبر داشته باشد، و به خاطر همین است که طی سالیان دراز به رسم امانت داری، با آن همه خشکسالی ها هنوز زنده است تا امیدی برای آرزوهای مردم آقکند باشد. 

در طول سالیان اخیر تحولی بسیار خوبی درباره احیای این آیین سنتی وآیین های بومی دیگر رخ داد وآن این بود که گروهی از جوانان فرهنگ دوست شهر آقکند به طور خود جوش همت خود را بکار بستند تا به احیای فرهنگ بومی خود بپردازند .

مراسم آش توره داغی آقکند از جمله سنتها بود که با ورود تکنولوژی و تهاجم فرهنگی به جوامع شهری و روستایی در دو ، سه دهه گذشته به باد فراموشی سپرده شده بود وکم کم از یادها می رفت، بنابراین این گروه از جوانان علاقه مند به فرهنگ بومی خود در سال 1395 در صدد احیای سنتهای دیرینه از جمله مراسم آش توره داغی بر آمدند، واز آنجا که طی پیشنهادی در فضای مجازی با استقبال گسترده اهالی آقکند مواجه شدند ، در تاریخ 17/5/95 این مراسم مردمی را برای اولین بار بصورت جشنواره در پایین کوه برگزار نمودند.

 این مراسم به همت گروهی از جوانان فرهنگ دوست با همیاری اهالی آقکند و با هماهنگی شورای محترم و شهرداری آقکند وبا همکاری بخشداری کاغذکنان و همکاری دیگر ارگانها هر ساله با شکوهتر و منظم تر از سال گذشته برگزار می شود و امسال نیز این مراسم در تاریخ 16خرداد 98 برگزار خواهد شد و برای هر چه بهتر برگزاری این جشنواره،پارسال شواری محترم شهر آقکند یک جایگاه مخصوص برای جشنواره آش توره داغی در پایین کوه ساخته اند . که تاثیر بسزایی در کیفیت برگزاری مراسم داشته است.

 این جشنواره در سه سال گذشته با استقبال وصف ناپذیری از اهالی منطقه کاغذکنان صورت می گیرد و حتی مهمانانی از شهر میانه، تبریز و اردبیل هم تشریف می آورند و گزارش کاملی هم از تمامی مراحل جشنواره توسط صدا و سیمای مرکز استان آذربایجان شرقی تهیه و پخش گردید. 

مهمترین اهداف جشنواره در مرحله اول؛ ایجاد اتحاد و همدلی بین تمام همشهریان عزیز و ایجاد شور و شعف اجتماعی و احیای سنتهای دیرین گذشتگان و همچنین آشنایی نسل جدید با سنتهای قدیمی و بازی های بومی و محلی و موسیقی محلی و همچنین جذب توریسم و شناساندن منطقه محروم کاغذکنان به گردشگران و فروش محصولات محلی و صنایع دستی و... می باشد. 

 امید وطنی آباد و سربلند

گردآوری:قادر داودی آقکند و با سپاس از جناب دکتر خالقی که ما را در تهیه این مقاله یاری کردند.

قطعه شعری درمورد تؤره داغی؛ 

توره داغی 

سویله گوروم قالیر ساققیز آغاجین

 باشیندا وار گؤزل اورپه یین تاجین

 اوشاقیدیق یاماجلارین گزردیک

 غم غوصه نی اوردا سالیب ازردیک

 توره داغی جیبلریمیز بوش ایدی

 آمما بوتون َ اور گیمیز خوش ایدی

 توره داغی گلین داشین هاردادیر؟

 منیمده بو سینیق قلبیم اوردادیر

 توره داغی ایگید لرون هایاندا 

حئیف اولسون هامی اویان بویاندا 

توره داغی آقکند چاییندان وئر خبر

 سسی گلیر یا قورویور هر تهر 

معصومعلی(ره) مناجاتین دئیردی

 آقکند اهلی تانری یا باش ایردی

  بیر آنا تک بیزی قایتار قوینوونا 

 بالتا چئکک دوشمانلارین بوینونا "قادر داودی"

در زیر تصاویری از این مراسم که در سال قبل برگزار شده منتشر می کنیم:

 

تصویر صدای میانه

تصویر صدای میانه

تصویر صدای میانه

تصویر صدای میانه

تصویر صدای میانه

تصویر صدای میانه

تصویر صدای میانه

تصویر صدای میانه

تصویر صدای میانه

تصویر صدای میانه

تصویر صدای میانه

تصویر صدای میانه

 

کانال تلگرامی صدای میانه اشتراک‌گذاری مستقیم این مطلب در تلگرام

نظر شما

۹۸/۳/۱۹ ۱۰:۱۱

این گونه مراسم وحدت آفرین هستند و در این وانفسای گرانی ها و مشکلات سیاسی و اقتصادی می تواند تا حدی روحیه و اتحاد مردم را تقویت نماید . از بانیان و برگزار کنندگان جشنواره کمال تشکر را داریم .

۹۸/۳/۱۸ ۱۷:۳۳

جدای از برگزاری چنین مراسمات و گردهمایی های کوهپیمایی و فرهنگی که جای تقدیر دارد اما
بیان مطالبی همچون اژدها! گنج های نهفته! در سال ۲۰۱۹ به هیچ وجه قابل قبول نیست

۹۸/۳/۱۷ ۱۰:۰۶

چرا کنال تلگرامی صدای میانه قابلیت کامنت کانال فعال نمیکنه؟ این بحث ها به خود کانال منتقل بشه

۹۸/۳/۱۷ ۱۰:۰۵

بیشتر بخاطر اینکه ایوخلو قوشه بلاغ معروف بود مردم خودجوش استقبال میکردند باید اقکندیها هم یه مراسم میساختند!
مشک انست خود ببوید
نه انکه عطار بگوید!
البته ریشه جشن های پایان خرداد ریشه در ایران باستان و اذربایجان باستان دارد جشن شکرگذاری از خدا برای شکرانه فرارسیدن برداشت محصول و طلب محصول زیاد بوده . در هر منطقه شکل محلی گرفته ، اما این جشن ها مثل شب یلدا و نوروز ریشه در نوع زندگی کشاورزی ایرانیان و ترکان قدیم داره که در ایین ها و جشن ها دخیل بوده .
البته برگزاری این جشن ها فال نیک باید گرفت که روحیه شادی و همبستگی را ترویج در جامعه شهرستان میکند و یه بهانه برای گردهمایی ها هست

۹۸/۳/۱۵ ۱۸:۵۰

ملل و اقوام پس از یک دوره فترت و خاموشی اقدام به احیای سنن و آداب و رسومات خود می کنند که بایستی با نگاه جامعه شناختی بررسی و تحلیل شود و شیوه های ماندگار سازی آنها با توجه به امکان سنجی ها و نیازسنجی های فرهنگی و اقتصادی و بعضا هنری و...مورد توجه اولیا امور قرار گرفته و نگرش جامعه محور در بازدهی توسعه ای را نیز لحاظ کنند.
توجه داشته باشید در احیا، اصالت نمادها حفظ شده و از افزودن نمادهای اضافی جلوگیری شود سینه های پیران قوم مخزن این نمادها ست و تا فرصت از دست نرفته بایستی با مصاحبه های عمیق و علمی به کنه بپردازید و گرنه احیاهای بدون ریشه دولتی مستعجل است و به زودی به محاق می رود.

پیشگیری از کرونا

از برخورد نزدیک با افراد دارای علایم بیماری خودداری نمایید.

اخبار روز