کد خبر: ۸۹۵۳۵
۳۸۵ بازدید
۵ دیدگاه

ثبت ملی مراسم اویوخلو در قوشابولاغ توسط سازمان میراث فرهنگی

۹۸/۴/۲۷
۱۷:۵۷

ابلاغیه ی به شماره ۱۷۸۸ ثبت ملی مراسم اویوخلو در قوشابولاغ توسط سازمان میراث فرهنگی کشور

اویوخلو نماد ایمان،فرهنگ و قانون 

اویوخلو نام کوهی است به صورت نیمه صخره ای و تپه مانند که در شمال شرقی روستای قوشابولاق ،بخش کاغذکنان و با توجه به مختصات جغرافیایی در قافلانکوه شرقی شهرستان میانه از استان آذربایجان شرقی قرار گرفته است.اویوخلو کلمه ترکی بوده و لو پسوند موجودیت و اویوخ به معنای روزنه یا حفره ای که کنده کاری شده است سرچشمه گرفته و میتوان بر اساس آثار قانون میراث فرهنگی کشور به دو دسته آثار ملموس(سند تاریخی)و آثار ناملموس(مراسم آیین) تقسیم بندی کرد که خوشبختانه اویوخلو در هر دو زمینه جزء آثار غنی می باشد.از لحاظ آثار ملموس در بالای کوه شواهد تاریخی که بعد از حفاری غیر مجاز نمایان شده وجود بنای سازه ای یا ساختمانی تمدن این منطقه را گواه است که احتمالا به صورت قلعه مانند حصار خشتی داشته که به مرور زمان از بین رفته است اما وجود قبرهایی که با خشت پخته شده عایق بندی و سفال های به رنگ سرخ و سیاه و نمادهای آیینی روی سنگ نگاره ها نشان از قدمت تاریخی هزاره قبل از میلاد مسیح را دارا است.که هم اکنون روال ثبت ملی و مکاتبات اداری در پژوهشگاه باستانی ایران و تبریز پیگیری می شود.

آثار ناملموس(مراسم آیینی)اویوخلو غنی ترین و مستندترین فرهنگ مردم شناسی بومی و آذربایجان است.که هر کدام از بخش های آیین خود جای مطالعه و شکاف پذیری دارد.کل مراسم را نمی توان در یک توضیح مختصر جای داد ولی تلاش بر آن شد توضیحات کافی برای شناخت این آثار ملی بر اساس شایستگی آن مطالب فشرده سازی و برای عموم قابل شناساندن باشد.

اویوخلو در وجه اول برای تشکر از نزول رحمت های الهی از جمله باران و...برای شروع برداشت محصولات علوفه و کشاورزی است که مردم همیشه سازگاری خود با طبیعت و معبود آن را شکر گذار بودند و ایمان و باور های آنها رابطه بین علت و معلول بوده که خود جای بحث دارد.وجه دوم قانون و تمدن پذیری آن است که جهت برخورداری از حقوق مدنی باید قانونی پذیرا باشد که مردم آن را رعایت و در اصل پاداش و مجازات آنرا درک کنند مثلا اگر کسی به نام قوروقچو ناظر بر چرای گوسفندان برای عدم چرای محصولی که هنوز برداشت نشده باشد نشان از برابری حقوق ای است که همه باید از آن برخوردار باشند.

اهالی قوشابولاق در آخرین پنجشنبه خرداد با توجه به هم اندیشی ریش سفیدان در روستا و اعلام آن توسط جارچی چند روز مانده به مراسم مقدمات لازم را برپا نموده و مردم نیز با لباس های تازه و قربانی کردن و.... در مراسم حضور پیدا می کنند.

 

کارهای بسیار جالبی که در روز اویوخلو صورت می گیرد:

۱-تعطیل نمودن کسب و کار در روز اویوخلو۲-پوشیدن لباس نو

۳-قربانی کردن گوسفند جهت پخت آبگوشت(شوربا)

۴-احسان قربانی در پای سنگ تیکیلی داش

 ۵-خواندن نماز و اجرای مراسم نوحه خوانی

۶-تعیین قوروقچو برای حفاظت از محصولات(قانون پذیری)

۷-انتخاب چوپان برای چرای گوسفندان

۸-پخت فطیر سنتی و پخش نذری

۹-جمع آوری کمک به مستمندان روستا

۱۰-صعود به قله اویوخلو جهت زیارت و تشکر از نعمت الهی

۱۱-شروع چیدن علفها به صورت نمادین توسط ریش سفید روستا

بخش قابل توجه و بسیار بی نظیر وجود اوجاق یا همان جایی که  آتش درست می کنند و آبگوشت را برای پختن آماده می نمایند.

اوجاق در مرحله نخست جهت پخت آبگوشت استفاده می شود.اما در این مراسم اوجاق نماد خانواده که بزرگی و مکان مشخص طایفه بوده و افراد دور این اوجاق جمع می شوند.یعنی هر طایفه و شخص همه ساله در یک مکان مشخص حضور دارند و جایگاهشان عوض نمی شود و دور آتش همان اوجاق جمع هستند.مثلا اگر فردی از شخص خانواده یا طایفه فوت کند دیگر تا سالگرد مرحوم در مراسم اویوخلو حضور پیدا نمی کنند و اوجاق آنها خاموش و بی کس است.پس اوجاق در اصطلاح‌ ترکی نماد خانواده,ایشیق یا روشنایی و موجودیت است مثلا ضربالمثل داریم برای نفرین کسی به ترکی چنین گفتند:دای سنون اوجاقون گشسین یعنی برای همیشه محو و نابود شوی یا مثال دیگر چنین گفتند در اوجاق فلان طایفه نیکی،بزرگی و آزادی خواهی وجود دارد یعنی موجودیت یک اصل است.درنتیجه اوجاق در ترکی باستان یک رکن مقدس خانواده بحساب می آید.

کاش ورق ها و قلم ها وقت کافی داشتند از جزء به جزء مراسم اویوخلو جلدها جلدها کتاب های به زبان اصلی ترکی و شناساندن برای عموم به زبان فارسی از خصوصیات و فولکلور شناسی مردم بومی و آذربایجان اطلاعات غنی و کافی برای عموم در اختیار گذاشته می شد.

ارسالی از خونجا خالقی فر مورخ ۹۸/۰۴/۲۷

کانال تلگرامی صدای میانه اشتراک‌گذاری مستقیم این مطلب در تلگرام

نظر شما

۹۸/۴/۲۸ ۰۸:۵۷

اواز دهل از دور خوش است ،
مثال ساده اش میگویم چرا چولاقلو با چند خانوار مرکز دهستان کاغذکنان شرقی یا قافلانکوه شرقی شده است اما قوشابلاغ با پرجمعیت بودن و وسعت بسیار بزرگش بنسبت روستاهای شرق کاغذکنان ، مرکز دهستان نیست . خب گذشته ای دارد ،علل درون شناختی که جای بحث نیست

هر جامعه که نفاق وریا باشد روابط بر اساس زورگویی باشد اون جامعه از درون پوسیده است ظاهر بسیار زیبا دارد اما درون ان گندیده است .
بقول دکتر بهشتی قران با گلاب روی سر اینگونه جامعه بگذاریم باز بوی نامطبوع ان می اید. بخاطر همین همیشه اقلیت باایمان، به هدف خود پیروز بر اکثریت سست ایمان هستند


شرح من ،سخن من این فقط نیست .
اما خطری امروز شهرستان میانه و کاغذکنان و... تهدید میکند جو فروشان گندم نما هست .

من در خود شهرستان تعداد انگشت بیشتر ندیدم محقق و شاعر و فیلسوف و قاضی و .....همه افراد مهم ، نیت در وطن دوستی و ابادی وطن و انسانیت و ارتقای مکارم اخلاقی داشته باشند ، اکثریت در بطن بروی فقط اکثریت درد شهرت طلبی و ننگ و نام دارند.
اون حرفه و .. بظاهر وطن دوستانه فقط وسیله ای برای شهرت بیشتر هست

بقول دکتر حسابی جهان سوم جایی است، برای ابادی خانه ات باید وطنت نابود کنی ، چرا که ما در شهرستان نزدیک انتخابات کم از این شخصیت های مهم دهن پرکن نداریم اما جالب است ۲۰ سال هست جمعیت روبه کاهش است ایا یکبار شده از جوانان بپرسیم در این جامعه پر از مدعی وطن دوستی ، از چه چیزی ان فرار و مهاجرت میکنید؟

۹۸/۴/۲۸ ۰۷:۴۴

این 《شعر حافظ》 وصف خوب این قضیه هست بگذریم که بقول آموزگاری، همه حقیقت را نمیتوان گفت اما انچه میگوییم، میتوانیم بگوییم باید جزو حقیقت باشد
رندان خود معنای شعر میدانند

دلم ز صومعه بگرفت و خرقه سالوس

كجاست دیر مغان و شراب ناب كجا؟

دلم گرفت ز سالوس و طبل زیر گلیم

به آنكه بر در میخانه بركشم عَلَمی

۹۸/۴/۲۷ ۲۱:۱۸

تلاش مردم قوشابلاغ قابل تقدیره
اگر همه مردم شهرستان مطالباتشان را اینگونه عملی نه شعارگونه بلکه اقدامگونه انجام دهند قطعا به یاری خدا پیروز خواهند شد

۹۸/۴/۲۷ ۲۰:۰۶

با سلام وتشکر  انشالله آئین ها و مراسمات دیگر شهرستان میانه هم در میراث فرهنگی ثبت شوند.

اخبار روز