کد خبر: ۴۱۵۵۲
۳۰۵۹۹ بازدید
۷۹ دیدگاه (۷۱ تایید شده)

معرفی 70 گیاه بومی میانه (با گویش میانه ای)

۱۳۹۴/۳/۱۳
۱۲:۱۵

آشنایی کلی با گیاهان به رشته و تخصص خاصی اختصاص ندارد. بسیاری از مردم بومی واژه هایی را برای نام گذاری گیاهان استفاده می کنند که در بسیاری موارد هم بسیار دقیق و با نامگذاری های علمی همخوانی دارد. بسیاری از متخصصین آذری زبانی که با گیاهان سروکار دارند نیز با واژه های بومی ترکی آذربایجانی آشنایی کامل ندارد. مجموعه ای از اسامی گیاهان بومی آذربایجان با تلفظ ترکی آذربایجانی البته با گویش میانه ای و نام فارسی، انگلیسی، نام علمی، تیره (خانواده) گیاهی تدوین شده که جهت آشنایی همشهریان محترم و آذری زبانان عزیز و متخصصین رشته های مختلف گیاهی تهیه شده که در مجموعه ای همراه با تصاویر و خواص این گیاهان به چاپ خواهد رسید.

در مجموعه زیر حدود 70 گیاه از معروف ترین آنها به همراه تلفط ترکی آذربایجانی آورده شده است. باشد که به سوالات مکرری که در این زمینه از سوی مردم عادی و دانشجویان و همکاران می شود، به طور قابل قبول پاسخ داده شود. در ضمن از کلیه خوانندگان برای اظهار نظر و مشورت و هر نوع پیشنهاد دعوت به عمل می آید باشد که در صیانت و حفظ واژه های اصیل گیاهان و انتقال آن به نسل های جدید قدمی برداشته باشیم.  

در صورتی که به نظر شما گیاهی از قلم افتاده و یا در این زمینه مشخصات گیاهی را که به زبان محلی نام آن را می دانید، اطلاعاتی مدنظرتان بود، مطرح بفرمایید تا حد توان در خدمت خواهیم بود.

شماره

نام آذری (گویش میانه ­ای)

تلفظ ترکی آذربایجانی

نام فارسی

نام عمومی انگلیسی

نام علمی

نام تیره به لاتین

نام تیره به فارسی

1

آت قویریغی

at quyırğı

بهمن (شال دم)

feather grass

Stipa spp.

Poaceae

گندم

2

آجی بی­آن

acıbiyan

تلخه بیان

pagoda

Sophora alepecuroides

Fabaceae

نخود

3

آلا قانقال

alaqanqal
(alaqalqan)

کنگر صحرایی

Canada parrot feather

Circium arvense

Asrteraceae

مینا

4

اَمَن کُمَنجی (دوومَچَه)

əmənkoməncı
(düyməçə)

پنیرک

common mallow

Malva neglecta

Malvaceae

پنیرک

5

اوزَرّیک

üzərlik

اسپند

esfand

Peganum harmala

Nitrariaceae

اسپند

6

اَوَلیک

əvəlik

ترشک مواج

curly dock

Rumex crispus

Polygonaceae

علف هفت بند

7

ایپلیحجَ

iplikcə

تمشکین

-

Bllevalia fominii

Asparagaceae

مارچوبه

8

ایت سوآلاغی

it soalağı

کلاغک

clustered grape hyacinth

Muscaria neglectum

Lilliaceae

سوسن

9

ایریشیم

irişim

انواع سس

dodder

Cuscuta spp.

Cuscutaceae

سس

10

ایلان یاستیغی

ilanyastığı

نی لویی

common cat tail

Typha latifolia

Typhaceae

لویی

11

اینَه امجَ ­یی

inəkəmcəyi

مگس­گیر

catchfly

Silene vulgaris

Caryophyllaceace

میخک

12

بابانِح

babaneh

بابونه

chamomile

Anthemis spp.

Asteraceae

مینا

13

بالِح دنی

baleh dəni

تخم بالنگ

citron

Citrus medicacedrata

Rutaceae

مرکبات

14

بالدیرغان

baldırğan

گلپر

Persian hogweed

Heracleum persicum

Apiaceae

جعفری

15

بوی

boy

شنبلیله

fenugreek

Trigonellafoenum-graecum

Fabaceae

نخود

16

بویاق

boyaq

روناس

dyer's madder

Rubia tinctorum

Rubiaceae

روناس

17

بویمادَرَن

boymadərən

بومادران

achillea

Achillea millefolium

Asteraceae

مینا

18

بیزوشا

bizovşa

بارهنگ

plantain

Plantago major

Plantaginaceae

بارهنگ

19

بیسم اله گولی

bismillahgülü

درخت اقاقیا

black locust

Robinia pseudoacacia

Fabaceae

نخود

20

بیلاغ اُتی (بولاغ اُتی)

bulaqotu

علف چشمه

watercress

Nasturtium officinale

Brassicaceae

کلم

21

پَرپینَ

pərpinə

خرفه

common purslane

Portulaca oleracea

Portulaceae

خرفه

22

پُلیح (پُلیک)

pölik

انواع ماشک

vetch

Vicia spp.

Fabaceae

نخود

23

پیشیح جیرناغی

pişikcırnağı

کیسه کشیش

Shepherd's Purse

Capsella bursa-pastoris

Brassicaceae

کلم

24

توحلیجَ

tüklücə

چای کوهی

woundwort

Stachys lavandulifolia

Lamiaceae

نعناع

25

تورشَح (تورشک)

turşək

ترشک

sheep's sorrel

Rumex acetosella

Polygonaceae

علف هفت بند

26

جین قارپیزی

cinqarpızı

کور

common capers

Capparis spinosa

Capparidaceae

کور

27

چاقّیرتیکانی

çakkır tikanı

گل گندم گوگردی

cornflower

centaureahyalolepis

Asteraceae

مینا

28

چالی

çalı

سنجد تلخ

sallow thorn

Hippophaerhamnoides

Elaeagnanceae

سنجد

29

چایر

çayır

مَرغ

Bermuda grass

Cynedondactylon

Poaceae

گندم

30

چوبان یاستیغی

çobanyasdığı

کلاه میرحسن

prickly thrift

Acantholimon زspp.

Plumbaginaceae

مینا

31

چیتدیخ (چیرتدیق)

çırtdıq

کاسنی

chicory

Cichoriumintybus

Asteraceae

مینا

32

خَشَ

xəşə

اسپرس

sainfoin

Onobrychisaltissima

Fabaceae

نخود

33

داری

darı

ارزن

millet

Panicummiliaceum

Poaceae

گندم

34

دلی بات بات

dəlibatbat

انواع بنگدانه

henbane

Hyoscyamus spp.

Solanaceae

بادمجان

35

دوشان آلماسی، چالقی

dovşanalması

انواع شیرخشت، چالگو

cotoneaster

Cutonester spp.

Rosaceae

گل سرخ

36

دیل قانادان

pıtıraq

شیرپنیر

rough corn bedstraw

Galium aparine

Rubiaceae

روناس

37

سارماشیخ

sarmaşıq

پیچک صحرایی

field bindweed

Convolvulus arvensis

Convolvulaceae

پیچک صحرایی

38

ساری تیکان

sarı tikan

گلرنگ وحشی

Jeweled distaff thistle

Carthamus oxyacantha

Asteraceae

مینا

39

سهلاب

səhlab

ثعلب باتلاقی

early-purple orchid

Orchis palostris

Orchidaceae

گل ارکیده

40

سوتتیجَ، سوتّی یَن

sütlücə
süttügən

انواع فرفیون

spurge

Eufphorbia spp.

Euphorbiaceae

فرفیون

41

سووآلاخ

sovalaq

موسیر

shallot

Allium hirtiofolium

Alliaceae

پیاز

42

سُوید

söyüd

انواع بید

willow

Salix spp.

Salicaceae

بید

43

سیغیرقویریغی (سیرقویریغی)

sığırquyruğu

انواع گل ماهور، خرگوشک

mullein

Verbascum spp.

Scrophulariaceae

گل میمونی

44

سیلیف

silif

سوروف

cockspur

Echinochloa crus-galli

Poaceae

گندم

45

شاماما

şamama

دستنبو

dudaim melon

Cucumis melo var. dudaim

Cucurbitaceae

کدو

46

شَتَرَ (شاتَرَسی)

şətərə

شاه تره

fumitory

Fumaria officinalis

Fumariaceae

شاه تره

47

شلقم

şəlqəm

سیب زمینی ترشی

Jerusalem artichoke

Helianthus tuberosus

Asteraceae

مینا

48

شووَرَن

şüvərən

خاکشیر

flixweed

Descurainia sophia

Brassicaceae

کلم

49

شیرین بی­آن

şirinbiyan

شیرین بیان

liquorice

Glycyrrhiza glabra

Fabaceae

نخود

50

قاراغاش (قَرَغاش)

qaraagac

انواع نارون

elm

Ulmus spp.

Ulmaceae

نارون

51

قارچیچ­َیی

qarçiçəyi
(danadaşşağı)

گل حسرت

-

Colchicum spp.

Colchicaceae

گل حسرت

52

قَزاَیاغی (قازاَیاغی)

qazayağı

پای غازی، غازپا

sickleweed

Falcaria vulgaris

Apiaceae

چتریان

53

قلمه

qələmə

تبریزی

poplar, aspen

Populous nigra

Salicaceae

بید

54

قَمیش

qəmiş

نی

reed

Phragmites australis

Poaceae

گندم

55

قوزی قولاغی

quzuqulağı

گاوزبان بدل

Italian bugloss

Anchusa italica

Boraginaceae

گاوزبان

56

کروشنه

kürüşnə

گاودانه

bitter vetch

Vici aervilia

Fabaceae

نخود

57

کهلی اوتی (کهلیک­اوتی)

kəhlikotu

انواع آویشن

thyme

Thymus spp.

Lamiaceae

نعناع

58

گلین بارماغی

gəlinbarmağı

انگشت عروس

restharrow

Ononis spinosa

Fabaceae

نخود

59

گوزبان، گوزابان، سیغیر دیلی، دیل اوتی

göyzaban

گاوزبان

borage = starflower

Borago officinalis

Boraginaceae

گاوزبانیان

60

گوش اوزومی

quşüzümü

تاج ریزی

nightshade

Solanum nigrum

Solanaceae

بادمجانیان

61

گیزی تیکانی، اَل یاندیران

gizitikanı
(əlyandıran)

گزنه

stinging nettle

Urtica dioica

Urticaceae

گزنه

62

گیلدیک (ایت برنی)

gildik
it burnu

نسترن کوهی، نسترن شرقی

dog rose

Rosa canina, R. orientalis

Rosaceae

گل سرخ

63

نوروز گولی

novruzgülü

خیارک

spring bulbs

Ixiolirion tataricum

Iridaceae

گل زنبق

64

هنقیلیش (خنقیلیش) داغ­تّرّسی

(x)hınqılış

انواع شیر مرغ، علف تگرگی

Bethlem star

Ornithogalum spp.

Lilliaceae

سوسن

65

وَرَک (وَرَه)

vərək

رز ایرانی، علف خرس

Persian rose

Rosa persica

Rosaceae

گل سرخ

66

یارپیز

yarpız

پونه

squaw min

Mentha longifolia

Lamiaceae

نعناع

67

یاغلیجا

yağlıca

سلمه تره

lamb's quarters

Chenopodium album

Chenopodiaceae

چغندر

68

یانداق، دَوَ تیکانی

dəvətikanı

خار شتر

camelthorn

Alhagi persarum

Fabaceae

نخود

69

یِملیه (یملیک)

yemlik

انواع شنگ

dandelion

Tragopogon spp.

Asteraceae

مینا

70

یوشان

yovşan

انواع درمنه

southernwood

Artemisia spp.

Asteraceae

مینا

 

در پایان لازم از از زحمات برخی عزیزان و دوستان بزرگوار که بنده را در تدوین این مجموعه یاری نمودند تشکر و قدردانی کنم.

دکتر حسن نورافکن، دکتر طهماسب کاوسی، مهندس عادل رمضانی، مهندس محمدرضا مختاری، محمدباقر مشایخی، مهندس سعید صادقی، مهندس کوروش صیامی، مهندس قربانی، آقای نعمتی و سایر بزرگواران و نیز کشاورزان و افراد محلی ارجمند. 

 

نویسنده: سلیمان جمشیدی       http://www.m-iau.ac.ir/blogs/jamshidi

 

کانال صدای میانه در روبیکا کانال صدای میانه در تلگرام

نظر شما

اخبار روز