کد خبر: ۱۲۸۷۵۱
۳۹۷۱ بازدید
۳۵ دیدگاه (۳۱ تایید شده)

بازخوانی قباله فروش شهر میانه به ساروخان به پنجاه تومان

۱۴۰۲/۲/۶
۲۱:۲۶

میانه با 400 روستا در اطراف آن با جمعیت 190 هزار نفر وسیعترین شهر شمال غرب کشور است با 5919 کیلومتر مربع وسعت و بین دو رشته کوه بزگوش و قافلانتی(قافلانکوه) واقع شده است. ارتفاع آن از سطح دریا 1100 متر است. بنای شهر را بعضی تا حدود 720 سال پیش از میلاد حدس میزنند. کشف آثار باستانی و مجسمه های سفالی نیز نشان میدهد که این شهر قبل از تشکیل دولت ماد وجود داشته است. نام دیگر آن گرمرود است که در آثار قرن 7 و 8 هجری ذکر شده است. آثار تاریخی زیادی در این شهر وجود دارد از جمله قلعه دختر که در زمان اردشیر درازدست ساخته شده است و مسجد سنگی ترک که بنای اولیة آن مربوط است به زمان جانشینان اسکندر که در دوران پس از اسلام کنده کاریها و کتبیه های باشکوهی به آن اضافه شده است و...

تنوع و تعدد آثار تاریخی و زیبایی طبیعی و خدادادی شهر چنان دل انگیز است که چشم و دل هر بیننده ای را مینوازد و بازدیدکننده میل توقف طولانی در آن میکند و مشتاق میشود که بارها بدانجا برگردد. دانشمندان، شعرا و سیاستمداران برجسته ای منسوب به این شهر هستند که بزرگترین آنان عین القضات است که آباء و اجداد او زاده و پرورده این مکان هستند و پدر او ابوبکر به همدان مهاجرت کرده است. وی از برجستگان و نخبگان فرهنگ ایران است و منصور حلاج ثانی نامیده میشود.

از دانشمندان قدیمی دیگر افض الدین خونجی ملقب به ابوالفضائل فیلسوف و طبیب حاذق قرن ششم و هفتم و منسوب و برخاسته از کاغذکنان، یکی از بخشهای چهارگانه میانه است. وی آثار فراوانی دارد ازجمله شرح بر قانون ابن سینا که متن خطی آن در موزه ملی پاریس است. بزرگترین شاعر اهل میانه میرزامحمدباقر خلخالی است و اثر مشهور او ثعلبیه (کتاب روباه) است به زبان آذری امروز که محتوای آن شبیه مثنوی مولوی است. وی اشعار غرائی به زبانهای فارسی و عربی دارد. اشعار عربی او را من ترجمه کرده ام و چاپ شده است.

از میان شعرای متعدد دیگر میتوان از حبیب ساهر نام برد که از روستای ترک برخاسته است و از دوستان نزدیک شهریار و ناظم حکمت شاعر معروف ترکیه بود و آثاری به سبک قدیم و شعر نو نیمائی دارد. از نامآوران معاصر میانه مرحوم محمود طلوعی است که بیشتر از 100 جلد کتاب نوشته است که بعضی از آنها 20 بار تجدید چاپ شده اند.

از سیاستمداران اهل میانه میشود از میرزا مسعود انصاری گرمرودی نام برد که داماد فتحعلیشاه قاجار بود. پسرعموی میرزا مسعود، میرزا سعیدخان انصاری اشلقی گرمرودی با لقب مؤتمن الملک 33 سال وزیر خارجه ناصرالدین شاه و از دانشمندان عهد قاجار است. علیقلی خان مسعود انصاری مشاورالممالک نوه میرزا مسعود انصاری وزیر امور خارجه چندین دولت در حکومت قاجار و پهلوی بوده است. و این رشته سر دراز دارد.

شهرستان میانه در اوایل دوره قاجار متعلق به جانیخان سالار و بیگلربیگی آذربایجان و محمدرضاخان قورچی باشی بوده است و در سال 1211 قمری به شخصی بنام ساروخان فرزند علی بیگ به مبلغ 50 تومانِ رایج آن عصر فروخته شده است. قباله این معامله که در قزوین نوشته شده، شاهکاری است در خوشنویسی و محتوا. نثر زیبای سخته و پخته آن شباهت زیاد به مرزباننامه، کلیله و دمنه و نفثه المصدور دارد. سند بر روی قطعه کاغذی عالی به طول 95 و به عرض 34 سانتیمتر در 29 سطر نوشته شده است. بنده این قباله را سالها پیش به تمام و کمال به استثنای یک عبارت سه کلمه ای خوانده بودم. ایام عید امسال که به سعادت زیارت استاد بزرگوار دکتر شفیعی کدکنی نائل شدم ایشان لطف کردند و آن سه کلمه را خواندند. رمز گشوده و طلسم شکسته شد و حال، من این مقاله خود را به حضور آن سخنسرای بزرگ تقدیم میکنم. *

----------------------

* برای شناخت تفصیلی میانه رجوع کنید به کتابهای متعددی که آقای محمدصادق نایبی نوشته است.

 

**********************************************

سپاس بغایت و ستایش بی نهایت حضرت مالک الملکی را سزاست که دست مشارکت احدی بر دامن ساحت فسیح المساحت مملکتش نرسیده و طایر اندیشه وهم و خیال در فضای بی منتهای ملک و ملکوتش جزء باسر دیوار واماندگی نپریده چارحّد شش جهت هفت اقلیم را به اشاره دو حرف کاف و نون از بیدای نیستی به عرصه ظهور هستی رسانده و به تابش آفتاب تربیت ذرات کائنات را از کشور عدم به ساحت وجود و پیدایی کشانده تخم وجود هر موجودی را به مفاد واجب الانقیاد قل اهم یزرعونه ام نحن الزارعون در مزرع عالم سر سبز و مخضرّ کرده قدرت سایله اوست .

و اجرای میاه ینابیع و قنوات به مضمون صدق مشحون انزله من السماء ماءً فسلکه ینابیع فی الارض به مقدّری و قیاس حکمت بالغه اوست زلال احسانش پیوسته عناء افتقار را از چهره عالمیان شسته و خامه امتنانش مراتب روزی همگان را بر اوراق کشت زاران نوشته لک الحمد و السجود والمجد و العلی تبارکت تعطی من تشاء و تمنع و درود نامعدود و صلات صلوات نامحدود بر باعث ایجاد هر موجود و مالک شهرستان وجود اعنی حضرت محمد محمود علیه و آله الصلوات الملک المعبود فی الموعود و بر عترت اطهار و ذرّیه اخیار او باد و بعد چون وارث مرحمت و غفران پناهان و جنت و رضوان جایگاهان جانی خان سپهسالار و بیگلر بیگی آذربایجان و محمدرضا خان قورچی باشی سابق سائق به موجب رساله مرحمت و غفران مآب حاجی عبدالمحمد ارنگه رودباری که از جمله ثقات و فضلا و عدول بود و شهادت عالشان میرزا حبیب اله نواده عالیجاه مرحمت مآب میرزاقوام الدین محمد فردی طاب مضجعه و جمعی دیگر از موثقین منحصر بود در عالیشان رفیع القدر و المکان مهرعلی سلطان خلف محمد قاسم بیگ نواده جانی خان مزبور و مومی علیه عالیقدران رفیع مقداران اصالت و نجابت پناهان حسینعلی بیگ برادرزاده خود و اسماعیل بیگ فرزند خود را وکیل در مبایعه و مصالحه و مواجره املاک خود نموده بود و شش دانگ قریه موسومه به قریه میانج من ناحیه گرم رود من بلوکات دار السلطنه تبریز به موجب طومار علیحده از جمله املاک موروثی عالیشان مشارالیه بوده بنائاً علیه بعد تحقّق سلک المقدّمات حاضر شدند عالمین به قیاس شرع شریف مقدس مطاع دار السلطنه قزوین عالیقدران حسینعلی بیگ و اسماعیل بیگ وکیلان نایبان الوکاله عالیشان مزبور و بعد از حضور بلا شائبه اکراه و اجبار بفروختند به مبایعه شرعیه لازمه جازمه ملّیه حنفیّه اسلامیّه همگی و تمامی و جملگی شش دانگ قریه موسومه به قریه میانج است مسطور را که لغایه الشهرت و نهایه المعرفت فی محل وقوعه مستغنی از تحدید و توصیف است  با جمیع توابع شرعیه و کافه لواحق ملیه از اراضی و صحاری و آبی و دیمی و قلعه و دهکده و بیوتات اربابی و اکر و خان و دکاکین و حمام و طواحین و مزارع و مراتع و مرابع و مرابط و مرابض معالف فباغات معنّب و مشجّر و عیون و انهار و حقابه وادی مشهور به وادی میانج و کل و ما یتعلق به با سرها من الداخلیّه و الخارجیّه و سمّی ام لم یسمّ و ذکر ام لم یذکر به حیث لا یستثنی منه شیٌ به عالیجاه رفیع جایگاه عظمت و حشمت و جلالت دستگاه شهامت و بسالت اکتناه فخامت و ابّهت و مناعت انتباه دولت و اقبال همراه عمده الخوانین العظام و الکرام ساروخان زیده اجلاله العالی خلف مرحمت و غفران پناه جنت و رضوان آرامگاه علی خان طاب مضجعه به ثمن مبلغ پنجاه تومان تبریزی اشرفی از قرار عددی بیست و یک نخود فی پنج هزاری رایج و عالیجاه مشتری معظم الیه نیز بخرید و مبایعه صحیحه شرعیّه و معاقده صریحه ملیِه اسلامیّه شامله تمام شرایط و ارکان خالیه از جمیع نواقص و مفاسد و بطلان مسبوقه است به عقد اجاره شرعیه لازمه بین الطرفین وارده بر ما یقل لاَ اجاره مبیع مزبور ازحال تحریز لقایت انقضای نود سال کامل شمسی به مال الاجاره مبلغ سه تومان تبریزی زر موصوف به شرط آنکه عوارضات دیوان از مالیات و صادرات و اخراجات و تعمیرات بالکلیّه در عهده عالیجاه مستاجر است مواجره صحیحیه شرعیّه جامعه کلّما یتوقّف علیها صحّتها شرعاً بعد نایبان وکاله ضامن درک شرعی کردند که عند خروج المبیع مسحقّاً للغیر کلّاً ام بعضاً از عهده جواب و غرامت آن کما هو المقرّر فی الشرع الشریف الانور بیرون آیند ضماناً لازماً شرعّیاً و مصالحه صحیحه شرعیه لازمه اسلامیه نمودند نایبان وکالت از هر قسم حقّی و به هر جهت استحقاقی که ایشان را در مبیع مسطور می بود سیّما به علت خیار غبن مبالغه و خیار رویّت و سایر اقسام خیارات موجّه فسخ مبایعه به هر جهت از جهات و به هر علت از علل اسلامیّه به مال المصالحه مبلغ چهار تومان تبریزی عالیجاه مشتری معظم الیه نیز قبول مصالحه مسطوره نموده عقد مصالحه بینهم اجرا و عقد الاجاره و المبایعه بالعربیّه و الفارسیّه واقع شد فبعد ذلک مصالحه صحیحه شرعیّه ثانیه نمودند وکالتاً با عالیجاه مشتری معظم الیه و سواد عین مصالحه مزبوره و غبن آن را لوکان فاحشاً بل افحش بالغاً مابلغ و ان کان مشتملاً علی  اعلی مراتبه و مدارجه بالمال المصالحه معینه معلوم و قدرها مبلغ سه تومان تبریزی موصوف و عالی میری معظم الیه قبول مصالحه ثانیه نموده مصالحه بینهم ایجاباً و قبولاً جاری شد وجه ثمن المال آماده مصالحین که عبارت از مبلغ شصت و سه تومان تبریزی است بایصال گماشته عالی میری معظم الیه واصل و عاید عالیقدران بایعان گردید وکالتاً تحدید لاحقیت و مالکیّت شش دانگ قریه مسطوره را نموده من بعد بر مشتری معظم الیه است تصرفات مالکانه در آن کیف شاءَ و اراد و حیث اراد کتصرّف الملاک لاملاکم و ذوی الحقوق فی حقوقهم و کان ذلک شهر رجب المرجب من شهور سنه احدی و عشر وماتین بعد الف من الهجره النبویّه علی هاجرها الف آلاف صلوات من الله مطابق با اواسط سنه لویی ایل.

کانال تلگرامی صدای میانه اشتراک‌گذاری مستقیم این مطلب در تلگرام

نظر شما

۰۲/۲/۱۳ ۱۰:۲۰

آقای مختاری لطفا ده دقیقه وقت بگذارید و سلسله نیازهای مازلو را مطالعه کنید . ضرر نمی کنید

۰۲/۲/۱۲ ۲۱:۲۹

یاد احمدی نژاد افتادم وقتی حرف پیدا نکرد عکس زهرا رهنورد را رو کرد 🤣 شما هم شکست مقاومت دار الاماره کوفه بدست مصعب را فراموش کنید 🤣

۰۲/۲/۱۲ ۱۹:۴۱

سلام حسین جان عزیز قارداش
کاش اجازه می دادید دکتر بزرگوار پاسخی مناسب می نوشتند و ما هم از دانش ایشان بهره می بردیم .
خواهشمند است حال که جنابعالی دغدغه مند هویت آذربایجانی و زبان ترکی هستید، برای حفظ هویت آذربایجانی خودتان از نام خانوادگی قبلی که از ریشه کلمه بایرام بوده استفاده کنید و شکست انتخاباتی را فراموش کنید . خداوند همه رفتگان را بیامرزاد .

۰۲/۲/۱۲ ۱۳:۴۶

شما اگر دنبال هویت آذربایجانی خود بودید که سراسر رقص و آواز است، آن مرحوم که حتی تشویق با کف زدن را جایز نمیدانست و ترجیح میداد صلوات بفرستیم را چهار سال به این مردم بینوا تحمیل نمیکردید. البته روحش شاد خوب مزدتان را داد.

۰۲/۲/۱۱ ۲۱:۰۴

متاسفانه هنوز جناب دکتر خواجه دهی عزیز پاسخی نداده اند و شاید خود را در شان پاسخ گویی به کم سوادهای مد نظر جناب پوربهرامی عزیز نمی دانند. چنان که معلوم است فعالان مدنی در همه زمینه ها در خصوص احقاق حقوق مردم آذربایجان فعالیت دارند و مختص به مساله زبان نیست.
لازم به ذکر است هویت انسان بخش اساسی در حیات اجتماعی است و قابل دستکاری نیست از آن جهت است که هویت زدایی منطقه ، تبدیل اسامی بومی مثل گوی نَرَه به گاوینه رود ، که زادگاه دکتر خواجه دهی هست و نیز کاربرد آذری به جای ترکی آذربایجانی حساسیت زا و از آن جایی که تحت تاثیر ناسیونالیسم رضاخانی و نه ایرانی بوده است ، مطرود است و سکوت پذیر نیست چنان چه سایر زمینه ها نیز نباید مسکوت بماند و در حد توان مدافعه شود .
البته مساله هویت یک مساله حقوق بشری و ابتدایی است و نیاز به سواد زیادی ندارد و سایر بخش ها که جناب پوربهرامی دغدغه و سواد شناسایی گری آن را دارند مطالبه گری می کنند و ما به همین حد کم سوادی بسنده می کنیم .
در پایان باز هم بخاطر زحمات دکتر خواجه دهی عزیز در زمینه طب و ادبیات تقدیر و تشکر می گردد .
چوخ ساغ اولون

۰۲/۲/۱۱ ۰۷:۵۶

آفرین به آن منطق مدلل به آن جملات سخته ‌وپخته
وآن سوادعمیق شهرعزیزمابایدبه شماببالد

۰۲/۲/۱۱ ۰۱:۵۲

جناب دکتر خواجه دهی عزیز جدا دست مریزاد این سند باارزش وتاریخی را کشف وبا قلم شیوای خویش جهت اگاهی مردم ومخصوصا طالبین اثار تاریخی منتشر کردید واقعا جای تقدیر وتشکر دارد از خدای منان برای شما درراه خدمت به همیهنان وهمشهریان توفیق بیشتر ارزو دارم

۰۲/۲/۱۱ ۰۱:۲۷

آذربایجان خالقی نجور دای اعتراضلارین داغ داش دربالری چاپیلماسینا؟ هاواخت سوسوپلار؟ آنادولو ترک لری گویلر یوخدی هئچکیم اونلاردان سونرا باشکالارینا ترک دئیسن. اونا گوره اذربایجان اولکه سینده و ایران ترکلرینه آذری دئیللر و بی سهودی!

۰۲/۲/۱۰ ۲۳:۵۲

آقای پوربهرامی سلام نوشته شماهم محتوای
منتطقی داردوهم ازجهت دستورزبان ‌و جمله بندی
بی نقص است ونشان ازعمق مطالعه و ‌دانش شماست
شهرعزیزمابایدبه داشتن جوانان باسوادی مانند
شمابرخودببالدآفرین پسرم

۰۲/۲/۹ ۲۰:۲۴

آقای جعفری سلام ثغوردرست است نه سقور
درقباله نوشته شده محل ازبس که معروف است
احتیاج به ذکرحدودوثغورنیست

۰۲/۲/۹ ۱۰:۵۵

یه عده هم نهایتا سوادشان در این حد است که وقتی کلمه "آذری" را دیدند وا مصیبتا سر دهند. عزیزان در خود جمهوری آذربایجان و ترکیه به ترک های آذربایجان می گویند آذری، حالا من نمیفهمم چون شونصد سال پیش احمد کسروی یه تزی داده ما چرا امروز باید اینقدر لجاجت به خرج بدیم. احمد کسروی گفته واسه خودش گفته. شما آذری را همان آذربایجانلی در نظر بگیرید. خاک آذربایجان را در توبره کرده اند و رودها و دریاچه هایش را خشکانده اند کک کسی نمیگزد، حالا یک نفر بگوید آذری همه مانقورد شناس می شوند. مثل فارس هایی که بلعیده شدن منابع پارس جنوبی و خلیج فارس را نمی بینند ولی یک کلمه خلیج عربی را از کره ماه می بینند و یقه ها می درند.

۰۲/۲/۸ ۲۰:۰۷

بسیار کامل متن مبایعه نامه نوشته شده است ولی حدود سقور مشخص نشده و وسعت مطرح نیست

۰۲/۲/۸ ۰۷:۵۷

ع ی،، با تشکر از دکتر خواجه دهی عزیز که این سند قدیمی میانه را منتشر نمودند

۰۲/۲/۸ ۰۷:۴۸

حيدربابايه سلام گٌونرى وگٌولى كندينه سلام ميانياسلام آذربايجانا

سلام هامى ايراناسلام موختارياسلام هامى اوٌرگى يوٌموشاق
اينسانلاراسلام

۰۲/۲/۸ ۰۷:۰۷

حيدربابايه سلام گوٌنريه سلام ميانياسلام آذربايجاناسلام
ايراناسلام موختارياسلام هامى قلبى يوموشاقلاراسلام

۰۲/۲/۸ ۰۰:۲۷

ازبیسوادی آندوره ایها

۰۲/۲/۷ ۱۹:۴۶

ازدست اندرکاران که زحمت زیادی ا زبابت شناسایی مملکت عزیزمان میانه که خاکش سرمه چشم عالمان زمان خودشان بودکمال تشکروقدردانی میکنم .عضوی ازسندیکای بزرگ کامیونداران وتریلی داران شهرستان میانه

۰۲/۲/۷ ۱۸:۳۳

آقای دکتر از شما بزرگوار که با صرف وقت گرانبها و مطالعه درکتب برگی ازتاریخ این دیار کهن را به مردم معرفی نمودید سپاسگزارم

۰۲/۲/۷ ۱۷:۴۹

بسیار مفید و جامع و مستند دستان شفاف بخش جناب اقای دکتر خواجه دهی با سواد و مطالعه گر و تاریخ شناس واقعا درد نکند .

۰۲/۲/۷ ۱۷:۲۱

با سلام و عرض ادب خدمت شما استاد عزیز جناب دکتر خواجه دهی گرامی و دوستان بزرگوار

مطالب بسیار خوب و ارزنده ای مرقوم داشته اید و با تشکر از زحمتی که در مورد قرائت متن فوق داشته اید . درجه علمی شما در علم طب بر کسی پوشیده نیست و البته همشهریان تازه متوجه شده اند که افزون بر علم پزشکی در علم ادبیات و قرائت متون قدیمی نیز حاذق هستید و از این باب مایه افتخار و مباهات است .
در بخشی مرقوم فرموده اید زبان مثنوی ثعلبیه ملامحمدباقر خلخالی آذری است . پرسش اینجاست که منظور از زبان آذری چیست ؟
اگر هدف همان زبان ترکی آذربایجانی است دلیل عدم استفاده از لفظ ترکی چیست ؟ و اگر منظور از آذری دلالت به زبانی غیر از ترکی آذربایجانی است لطفا در این مورد توضیح دهید مورد امتنان خواهد بود .

با توجه به مواردی که در مطلب قبلی در همین سایت مرقوم شده و ارتباط با افرادی که ترک ستیزی آنها اظهر من الشمس است و با تقویت ناسیونالیسم رضاخانی تیشه به ریشه کشور زدند (خاندان افشار یزدی) چرا نسل شما برای تقویت فرهنگ بومی و زبان مادری آنچنان که شایسته بود قدم برنداشتند و هنوز هم زبان مادری خود را که ترکی آذربایجانی است ، آذری می نامند که نامی است مجعول و از ابداعات دوره پهلوی اول برای یکسان سازی قومی در ایران و ساختن دولت ملتی که به فاشیسم و شوونیزم منجر شد؟
البته با کمال تاسف هنوز هم هستند افرادی که به جای اعتقاد و التزام به برابری همه شهروندان ایرانی به دنبال برتری جویی قومی و نژاد پرستی بوده و مشی نادرست پهلوی را در سرکوب اتنیک های ایران با جلوه ای دیگر تقریر می کنند .
از این که مصدع اوقات شریف جنابعالی و شهروندان عزیز گشتم عذرخواهی می نمایم .
چوخ ساغ اولون ارادتمند محمدرضا مختاری

۰۲/۲/۷ ۱۶:۵۸

منظورم تركى آذرى أست Azerbaijani language كه زبان
مادرى خودم هست ودرتبريزوباكوصحبت مى شردونه

دراستانبول ياآسياى مركزى

۰۲/۲/۷ ۱۴:۵۴

با سلام خدمت تمام آذری های میانه امیدوارم همیشه خوش و خرم باشید.ی انتقاد ویا پیشنهاد ویا...من ی کارگاهی در حومه میانه خواستم احداث کنم که حداقل ۳۵نفر مشغول بکارمیشدن ولی اداره جات میانه بهیچ عنوان همکاری نمیکردن شاید باوران نشه حتی بخش نامه های وزارت خانه را اجرانمیکنن. به هرحال انشاالله آباد باشی ای میانه ای آذربایجان ای ایران

۰۲/۲/۷ ۱۴:۴۱

شما خودتون از گنجینه های شهرستان هستید جناب دکتر.

۰۲/۲/۷ ۱۲:۲۸

بنده هم يه نوبت خودم از جناب آقاي خواجه دهي كمال تشكر و امتنان دارم مطلب و منبع بسيار جالب و نو بود

۰۲/۲/۷ ۱۱:۲۰

سپاس فراوان از استاد خواجه دهی، گنجینه ای گرانبها برای شهرستان میانه... 💐💐💐

۰۲/۲/۷ ۰۰:۵۰

زبان آذری امروز ؟ منظورتان ترکی است چون زبانی به نام آذری وجود خارجی ندارد

۰۲/۲/۷ ۰۰:۰۰

ای کاش الانم کل شهر رو بفروشن بخش خصوصی همش رو یکجا. خیلی اباد میشه. ممنون ازتون اقای دکترخواجه دهی بزرگوار بابت این سند مهم و تاریخی.سلامت باشید

۰۲/۲/۶ ۲۲:۳۹

سلام
حدوداربعه آنموقع میانه مشخص نیست کجاها بوده است

۰۲/۲/۶ ۲۲:۲۴

سلام

فهمیدن خود این 6 واحد درسه

 چرا اینطوری می نوشتند اون زمان؟

۰۲/۲/۶ ۲۱:۵۱

سلام لطفا متن فوق را به فارسی امروزی ترجمه فرمایید

اخبار روز