درسهایی که باید از پلاسکو گرفت در بعد ملی و شهرستان میانه +تصاویر و نقشه ها

حادثه پلاسکو یک تراژدی غمناک بود که نشان داد طبیعت و معشیت الهی مرز و حدود نمیشناسد و اگرما به قوانین ایمنی احترام نگذاریم حتی اگر با پول و سرمایه بتوانیم جلوی انرا بگیریم نظیر کاری که در پلاسکو شد و اعلام شد درصورت پلمپ شدن 4000 نفر بیکار میشوند حال طبیعت کاری به دستگاه عدل زمینی ندارد و کار خود را میکند که دیدیم اتش چگونه ان ساختمان را به نیست تبدیل کرد حال جالب است که بدتر از ان نه ساختمان هست نه پول و حتی کشته دادیم و 1500 میلیارد تومان ضرر که میبینیم عدم پلمپ ان گران برای کشور و مردم تمام شد ایا پلمپ نکردیم از ترس بیکاری درحالیکه  همین الان این کارگران بیکار نشدند؟با 1500 میلیارد تومان  اشانتیون

بگذریم جدای از افسوس خوردن باید از این وقایع درس گرفت همانا پیامبر میفرمایند بزرگترین سود تاریخ عبرت گرفتن ان هست عبرت بگیرید تا خود عبرت دیگران نشوید .نظیر همین اتفاق در 95 سال پیش در نیویورک ساختمان تری ایجل اتفاق افتاد که صدها کشته داد و باعث تحول قوانین ایمنی و ساخت و ساز امریکا شد حال ساختمان پلاسکو خود ساختمان بسیار مقاومی بوده و جالب اکثر مهندسین خارجی اذعان میکند اسکلت فلزی بیش از 3 ساعت در برابر اتش دوام نمی اورد و این ساختمان 3.5 ساعت مقاومت کرد همینطور نوع مهندسی سازه u شکل ان که نبوغ طراح المانی انرا میرساند باعث شد تا ساختمان درخود فرو بریزد و مهندسان عقیده دارند اگر ساختمان بصورت طبقاتی و فرم معمولی بود مطمئنا در هنگام فروریزش منطقه وسیعی تخریب میکرد.

نکته ای که باید درس بگیریم دو بعد دارد یک از بعد ملی و دوم از بعد شهرستان میانه که برای ما حائز اهمیت میباشد بیشتر در مورد ان بحث خواهم کرددربعد ملی این حادثه 2 مشکل را اشکار کرد :

1_ عدم تجربه مسئولان برای مدیریت بحران های اینچنینی که در تعدد و نابسامانی روز اول در چگونگی اواربرداری مشخص بود و هدف مشخصی نداشتیم چگونه و به چه کیفیت با این بحران برخورد کنیم اقدامات چه باشد .مثلا سگ های زنده یاب در دود پلاسکو ناکارامد شدند ویا دستگاه های زنده یاب در حرارت بالای اوار نمیتوانستن حرارت بدن انسان نشان بدهند که نشان از نبود دستگاه مناسب اینگونه حوادث دارد

2_ تنها ریزش یک ساختمان باعث فلج شدن مرکز تهران و یک بحران تبدیل شد که دستگاه های متعدد را با خود درگیر کرد حال اگر زلزله ای بیاید انوقت وضعیت واقعا مشخص خواهد بود که کنترل از دست حتی دولت هم خارج میشود نمونه عینی زلزله دومینکین در امریکای مرکزی باعث سقوط دولت ان کشور و اشغال ان توسط امریکا شد که نشان میدهد باید روی این مسئله چاره و اندیشه ای جدی شوداما ما از تجربه های کشورهای دیگرمثل ژاپن نهایت استفاده ببریم با تحقیقاتی که کردم در ژاپن سازمانی به نام سازمان جغرافیای شهری میباشد که تمام نقاط شهری براساس گسل ها ،سیل ،اتش سوزی و بلایای طبیعی بررسی میکنند و تمام مجوزها و نوع  ساخت وساز مشخص میکنند و جالب در اطراف گسل ها تا شعاع چند کیلومتری ساخت و ساز ممنوع هست و به پارک تبدیل شدند برعکس کشور ما حال تاسف بار است بگویم بعضی از بیمارستان ها و دانشگاه های کشورمان بر روی درست گسل ایجاد شدند بطور مثال دانشگاه آزاد علوم تحقیقات بر روی گسل حصارک میباشد که درست هست که گسل خطرناکی به اندازه گسل ری نیست ولی همین فاجعه ای خبر میدهد حال ما میدانیم شاید مانند پلاسکو ولی قدرت گفتن نیست چرا که ارگانهایی مانع هستند ولی طبیعت راه خود را میرود .

البته اکثریت شهرهای ایران بر روی گسل میباشند چون گسل معمولا قنات و چشمه ها بوجود می اید و تمدن های قدیم براساس اب شکل میگرفتندمگر اینکه رودخانه ای داشته باشند الان ما منطقه شمالشرق تبریز داریم که مسکونی است و جالب از گسل های خطرناک و زلزله های تبریز بسیار خطرناک هستند .

اما با وجود فناوری لوله کشی دیگر نیاز نیست ما برای تامین اب  حتما نزدیک گسل ها مثل قدیم اجبارا  زندگی کنیم وشرایط فرق کرده استجالب عدم وجود همین سازمان باعث خرج های بی خودی شده بطور مثال مهندسان ژاپنی وقتی برج مخابراتی میلاد میبینند تعجب میکنند و ایرانیها میگویند در ژاپن هم چنین برج هایی هست  ژاپنی ها حرف بسیار خوبی میزنند میگویند ما در ژاپن اطراف شهر مان کوه نداریم که مجبوریم  برای استفاده از مخابرات و وسایل ارتباطی نیازمند چنین برج های مرتفعی باشیم درحالیکه دور تا دور تهران کوه های مرتفع چند هزار متری هست که نیازی به برج مخابراتی 400 متری نیست!!! یعنی فقط صدها میلیارد خرج بی خود و هدر رفت بیت المال انهم درحالیکه کارایی ندارند و نه بازگشت سرمایه ای چون مطالعه ای نیست و این خود باعث زیان های انباشته در کشور شده است .

نظر جالب ژاپنی ها در مورد برج میلاد ؛احداث برج مخابراتی با وجود کوه های مرتفع یک هزینه بی خود بوده

وجود وجدان اخلاقی در مهندسین طراح

جالب است بگویم همیشه نمیتوان با قانون افراد مجبور به پذیرش قانون کرد چه بسا خود تک تک مردم یک جامعه باید وجدان کاری داشته باشند نمونه میگویم برج سیتیکورپ امریکا طراح ان مهندس سازه بیل لومرژ میباشد او در برخورد بایک دانشجو متوجه شد سازه وی در بادهای با سرعت بالا که هر 50 سال اتفاق میفتند در امریکا قابلیت مقاومت ندارد و سقوط میکند انهم با تخریب وسیع برج های اطراف .همین باعث شد مهندس لومرژ در بحرانی وجدانی قرار بگیرد که علی رغم ازبین رفتن شهرتش حاضر به پذیرش اشتباه خود شد و با خرج چند  میلیون دلاری شروع به مقاوم سازی برج کرد و جالب درست بعد از اتمام پروژه مقاوم سازی بعد ازیک ماه طوفان مشابه پیش بینی شده امد و خطر بزرگی از بیخ گوش منهتن گذشت و همین امر و پذیرش اشتباه و جبران ان باعث شهرت و جوایز فراوان این مهندس شد حال میدانیم اگر در ایران میبود مطمئنا میگفتند ولش کن نظیر پلاسکو صدایش را درنیاور این فرق وجدان کاری است با منفعت گرایی شخصی .امری که در کشور ما غفلت شده است.

برج سیتیکورپ که مقاوم سازی شد با پذیرش اشتباه مهندس سازنده آن(منبع برج سیتیکورپ ،کتاب اخلاق مهندسی دکتر مارتین صفحه 9_10،وجدان کاری و پذیرش اشتباه)

اما به شهرستان خود میانه برگردیم چند نقص در شهرستان میباشد که باید توجه شوند :

1_ نبود مانور مشابه بلایای طبیعی و حتی بمباران ها و اموزش عمومی مردم  خود عدم شناخت مردم و چگونگی برخورد مردم با اینگونه حوادث باعث مشکلاتی شد که نظیر انرا در پلاسکو دیدیم اشخاص بجای فرار از محوطه خطر برعکس از ان عکس میگیرند .باید مردم و مسئولان بطور ازمایشی با اینگونه حوادث اشنا شوند .و اموزش ببینند

2_ عدم وجود هلی کوپتر امداد در شهرستان میانه چراکه معمولا در زلزله ها و سیل های ویرانگر و.... راه های ارتباطی شهرستان و پل های ازبین میروند که امر امداد رسانی را مشکل میکند در اینجا نقش هلی کوپتر حیاتی هست نظیر همین را در قضیه قطار تبریز و سمنان فقدان و تبعاتش را دیدیم که نیروهای امدادی نتوانستند بعلت نبود جاده خود را به محل حادثه برسانند

3_ عدم بازرسی های متناوب از مراکز خطر و شناسایی انها نمونه عینی بازار بزرگ میانه میباشد که مانند پلاسکو مملو از مواد سوختنی و جالب فرسوده میباشد و بدتر از تر پلاسکو امکان تردد ماشین اتش نشانی هم نیست !لذا باید مغازه ها مجهز بوسیله ایمنی کپسول شوند همینطور شیرهای اتش نشانی در نقاط مختلف بازار نصب شود و کارشناسان اتش نشانی نقاط حساس و خطر بررسی کنند و مغازه های متخلف هم ملزم به اصلاح شوند4_ عدم وجود فرهنگ بیمه در شهرستان میانه در کشورهای غربی همه نظارت های ایمنی و اتش سوزی زلزله مقاوم بودن سازه ها را بدقت سازمانهای بیمه ای انجام میدهند به علت انکه شرکت برای عدم دادن ضرر خسارت بیشترین نظارت براین بخش ها دارند که خود باعث ارتقای سطح ایمنی میشود فرهنگی که در شهرستان میانه وجود ندارد و همینطور نبود سازوکار بیمه ای پیشرفته هم علت دیگر بوده است که سنتی میباشد

 4_ وجود مناطق فرسوده و معبرهای بسیار تنگ در شهر میانه که در مواقع امداد رسانی بحران ایجاد خواهد کرد تنها راه حل های این مشکل دادن وام های کم بهره ،تخفیف های تراکمی شهرداری و تجمیع سازی میباشد البته بعلت ارزش پایین ملک در میانه شرکت های خصوصی رغبتی برای مشارکت ندارند لذا باید با تبلیغات و کمک مردم تشویق کرد که این امری تدریجی و.طولانی مدت میباشداجرا شود

5_ وجود مراکز غیر ایمن مثل انبار نفت و پادگان ارتش درشهر که خطر افرین هست .

6_ کم بودن مانورهای مدیریت بحران در بین مسئولان شهر میانه تا مانند حوادث پلاسکو سر درگمی ایجاد نشود که خود تجربه های حاصل از مانور و جدی اجرا کردن ان باعث موفقیت مدیریت در حل بحران های ناگهانی میباشد

7_ جدی گرفتن موضوع پدافند غیرعامل متاسفانه مردم با شنیدن این حرف فکر میکنند امنیتی هست در حالیکه پدافند غیر عامل یکسری اقدامات کم هزینه و غیرنظامی هست دربرابر حوادث طبیعی و یا انسانی که ان یعنی گرفتن فرصت ایجاد تهدید از طرف دشمن با ایجاد شرایط مناسب که خود باعث امنیت پایدار میشود بدون هیچ گلوله ای و دادن خسارت و تلفاتی .بطور مثال منابع ارزشمند سوخت و غذایی و همچنین مراکز امنیتی و بهداشتی و حتی جاده های ارتباطی و حتی ارتباط رادیویی تلفنی بگونه ای باید ایمن سازی شود که دشمن از بمباران حتی ان پشیمان شود و امکان انرا ازدست بدهد مطمئنا اگر دشمن نتواند منابع سوخت و جاده های شهرستان میانه و مراکز حساس را بزند مطمئنا اهرمی برای فشار نخواهد داشت و انصراف از این کار. و همین خود باعث امنیت پایدار میشود بدون دادن هزینه بالای مادی و معنوی

8_ ساخت مراکز اتش نشانی در نزدیکی مراکز خطر و شلوغ مثل بازار سنتی میانه 

9_ ضعیف یا ناکارامد .بودن نظارت سازمان نظام مهندسی و شهرداری ها که باید بیشتر شود

10_ نبود وجود مکان اضطراری و موقت برای اسکان مردم میانه بطور مثال در اینگونه موارد زلزله باید از قبل محوطه ای برای اسکان و چادرها و فراهم امدن امکانات اب و برق و گاز بهداشتی فراهم شود و مکان مناسب شناسایی شود تا درمواقع بحران اسکان بسرعت صورت بگیرد البته در خود تهران هم متأسفانه این امر پیش بینی نشده بطوریکه جمعیت میلیونی معلوم نیست در کجا خدمات به مردم میدهند درحالیکه در جوامع پیشرفته زیرساخت و مکان هایی از قبل برای این موارد شناسایی شدندو امادگی لازم را دارند.

مدرک پیوست منبع گسل حصارک دانشگاه علوم تحقیقات

نقشه گسل ها و مناطق خطرناک؛سه گسل اصلی شمال، شرق و گسل ری در جنوب کمتر قسمتی را مي‌توان یافت که در فاصله‌ای مناسب از سه گسل فوق واقع شده باشد. گسل شمال تهران از لشکرک و سوهانک شروع شده تا فرحزاد و حصارک و از آنجا به سوی غرب امتداد مي‌یابد. این گسل در مسیر خود، نیاوران، تجریش، زعفرانیه، الهیه و فرمانیه را در بر مي‌گیرد.
 

نقشه گسل های شهرستان میانه و آذربایجان شرقی

نقشه گسل های ایران که گسل تبریز درست از کنار شهرستان میانه میگذرد

خط گسل شمالغرب که در استان آذربایجان شرقی تبریز بستان اباد و میانه روی خط گسل هستند