آیت اله علی کتانی معروف به شیخ علی کتانی در سال 1290 (ه . ش) در خانواده ای مذهبی در شهر میانه متولد شد نام پدرش حاج بابا معروف به امین از تجار کتان بود .
ایشان مظهری تمام کمال از فقه ، معتقد به ولایت و مفسر قرآن، استاد ریاضی ، عربی و حکمت ، دقیق و پرتلاش ، مجتهدی بی نام و نشان و ساده زیست که داری مدرک اجتهاد از حوزه علمیه قم و لیسانس الهیات از دانشگاه مشهد بودند .
در دوران تحصیل مقلد حضرت آیت الله العظمی خویی (ره) و نماینده ایشان در پخش رساله در میانه بودند ، از حوزه علمیه قم شهریه نمی گرفتند و از سهم امام ریالی دریافت نمی ننمودند .
شیخ از محضر حضارات آیات مرعشی نجفی ، حائری شیرازی ،کوه کمره ای ، الهی قمشه ای و آقا جان زنجانی تلمذ نموده اند .
آیت اله کتانی امام جماعت مسجد بازار و جزو معدود روحانیون اهل منبر زمان خود بودند که با منبرهای پرشور خود نقش به سزایی در آگاهی بخشی به مردم از لحاظ شرعی ، اجتماعی ، سیاسی و ... داشتند .
از ویژگی های بارز ایشان این بود که از شارع عام خرید نمی کردند یعنی از مغازه داران متجاوز به حقوق شهروندی و یا از وسایلی که بیرون از مغازه می گذاشتند خرید نمی کردند زیرا که خرید و فروش آن را حرام می دانستند . (شارع عام دراصطلاح امروزی همان سدمعبر می باشد.) یا نقل است اگر مثلا قصابی به ایشان تبعیض قائل شده و گوشت خوب می داد اعتراض می کردند .
مرحوم شیخ علی کتانی اولین روحانی بود که پیش از مدرسه فیضیه (طلبه لر مسجیدی ) با اجاره کردن منزلی در کوچه کتانی ، حوزه علمیه تاسیس نموده و طلاب روستاها در آنجا بیتوته می کردند و به آنان شهریه می دادند .
از جمله شاگردان ایشان می توان حضرات حاج سید سجاد حججی ، میرزا موسی سلیمی ، امام جمعه اسبق میانه شهید رفعت اله حامدی و حجج اسلام وحیدی ، شکری ، تقدیسی ، میرزاحیدر نظری و ... اشاره نمود .
ایشان هم ردیف حضرات آیات میرزا هادی نیری ، سیدستار محمدی ، میرزا لطفعلی زنوزی و میرز ابومحمد حجتی از روحانیون شاخص آن زمان، بودند .
آقای اباذری در یادداشت خود می گویند که در زمان انقلاب ایشان به علت ضعف جسمانی و کهولت در داخل ماشین و در صف اول مردم حضور داشتند ، که این مسئله توسط فرزند ایشان نفی می شود و می گویند که مرحوم شیخ علی کتانی تا آخرین روزهای عمر خود حتی بدون عصا به مسجد می رفته و نمازجماعت می خواندند .
همه ساله در 28 صفر به زیارت حضرت معصومه (س) در قم و امام رضا (ع) در مشهد مشرف می شدند ، منزل مرحوم در تمام اعیاد مذهبی و ملی بر روی مردم متدین میانه باز بوده و در روز عاشورا از قدیم الایام ، مردم و هیئات مذهبی جهت زیارت تمثال راس مقدس حضرت اباعبدا... الحسین (ع) آمده و به عزاداری می پرداختند و لباسها و وسایل جنگی مثل سپر و نیزه و شمشیر جهت شبیه خوانی در اختیار هیئات قرار می گرفت.
عمر گوهربارشان در اردیبهشت ماه سال 1360 (ه . ش) بعد از 70 سال مجاهدت در راه علم به پایان رسید ، در رحلت ایشان تمامی مغازه های کوچه و بازار بسته شد و در تشییع جنازشان که به چند کیلومتر می رسید شرکت نمودند ، بر خلاف بسیاری از مشاهیر میانه که دور از موطن خود به خاک سپرده شده اند ، پیکر مطهر آیت اله کتانی در جوار مزار شهدا دفن شده است ، لازم به ذکر است که آیت اله شیخ هادی نیری (1282-1363) بر پیکر شان نماز اقامه کردند .
تالیفات شیخ علی کتانی
1 – کتاب جفر جامع دارای 28 جلد 784 صفحه 28*28 در هر خانه چهار حرف
2 – اخلاقیات و فضایل نفسانی
3- چاره ساز بیچارگی ها و اشتباهات بشر
4- متن خطبه های شقشقیه ، حضرت فاطمه (س) و حضرت زینب (س)
5- پاسخ بعضی اشکالات امروزه
6- چهل حدیث
تعریف علم جفر جامع
آیت اله جزو معدود علمای عصر خود بودند که به علم جفر تسلط داشتند و کتاب 28 جلدی در این رابطه نوشته اند که به تفصیل توضیح داده خواهد شد .
نمونه ای از صفحات جفر جامع به قلم آیت اله کتانی که با روش های ریاضی و علم خاص جفر و از روی حروف گذشته و آینده را می گفتند .
ماجرای تمثال واقعی حضرت ابا عبدا... الحسین (ع) در منزل مرحوم آیت اله شیخ علی کتانی (ره)
بعید است کسی میانه ای باشد و خانه شیخ علی کتانی را نشناسد ، خانه ای که در روز عاشورا در آن غوغایی معنوی به پا می شود و نمایش همان تصویری معروف از امام حسین (ع) که در منزل قدیمی آیت اله کتانی حفاظت می شود و گاهی پای غیر میانه ای ها را از صبح زود به این منزل باز می کند .
سابقه عزاداری حضرت اباعبداله الحسین (ع) در بیت آیت الله کتانی به بیش از نیم قرن پیش می رسد .
ماجرای تمثال امام حسین (ع) و چگونگی ورود آن به منزل مرحوم کتانی (ره) از زبان خودشان به شرح زیر است :
"در حدود سال 1340 (ه . ش) جوان دانشجوی اهل میانه که در شهر پاریس فرانسه مشغول به تحصیل بود به منزل ما آمد و عکس سیاه و سفید کوچکی تمثال راس مقدس امام حسین (ع) بود را به من نشان داد و آن دانشجو توضیح داد که من در شهر پاریس دانشجو هستم یک روز از موزه لوور فرانسه با دوربینی که در دست داشتم بازدید می کردم ، عکسی که به روی پوست آهو کشیده شده بود در دیوار موزه مرا به خود جلب کرد ، عکسی از آن برداشتم ، آمدم به میانه و خانواده ام آن را دیدند و آنها صلاح دیدند تقدیم شما بنمایم و من از آن دانشجو تشکر نمودم .
توضیح اینکه زمانیکه عمر سعد بعد از واقعه کربلا با سپاهیانش همراه اسرا و راس های مقدس شهدا را به شام (سوریه) می بردند در نزدیکی دِیری که در شهر حلب بود اتراق کردند ، آنجا را راهب نصرانی بنام آنتوان با 70 نفر از طلاب اداره می کرد .
یک شب آنتوان با دادن وجهی راس مقدس اباعبداله (ع) را از نیزه بانان به امانت می گیرد و بعد از یک سری قضایای طولانی راس امام حسین (ع) را با گلاب شست وشو می کند و تمثال سر مبارک را در دیوار می کشد و بعد از گذشت ایامی ، راهب دیگری جهت اداره کردن دیر گمارده می شود و تصویر روی دیوار را روی پوست آهو پیاده می کند و بعد از سالیان دراز فرانسویان تصویر روی پوست آهو را از سوریان می خرند و آن را در موزه لوور فرانسه نگهداری می کنند ."
آیت اله کتانی ادامه ماجرا را چنین توصیف کرده اند :
" بنده عکس مذکور را در کتابخانه ام نگهداری می کردم شبی در عالم رویا دیدم در می زنند ، رفتم در را باز کنم با خیل عظیم جمعیتی که خودشان را شهدای کربلا و حرم حضرت اباعداله الحسین (ع)معرفی می کردند روبرو شدم همگی وارد منزل شدند من هم پشت سر آنها حرکت کردم ، آمدم دیدم در کتابخانه ام نشسته و این عکس را جلویشان گذاشته و عزاداری می کنند و به من فرمودند : حاج آقا کتانی این عکس حقیقت دارد ، بعد از بیدار شدن تصمیم گرفتیم این عکس را بزرگ و رنگی بکنیم ، این کار انجام گرفت و همه ساله روز عاشورا مردم وهیئات حسینی جهت زیارت و عزاداری به منزل بنده می آیند ."
دلیل اینکه تمثال اباعبداله الحسین (ع) فقط در این روز نمایش داده می شود تنها به دلیل حفظ قداست مسئله و نیتی که آیت اله کنانی کرده اند می باشد و دلیل دیگری ندارد .
فرزند آیت اله کتانی در مورد برخی شایعات مثل ناپدید شدن تصویر یا ظاهر شدن آن فقط در روز عاشورا را تکذیب کرده و گفتند همه ساله در روز عاشورا از طلوع آفتاب تا آخر شب هزاران نفر از مردم مشتاق به رسم 50 سال گذشته با حضور در منزل مرحوم کتانی زیارتی از تصویر کرده و عزاداری می کنند .
سخن پایانی
در شهر عالم پرور میانه بزرگان بسیاری آمده و رفته اند ، برخی نامشان بسیار مغفول مانده و در این بین می توان آیت اله شیخ علی کتانی را نام برد ، نام منزل او همواره با تمثال امام حسین (ع) آمیخته شده و از گذشته تا امروز محل عزاداری برای عاشقان ائمه بوده است ، در زمان قید حیات مامنی برای فقرا و اهل درد بود و امروز فرزندشان تا حد ممکن خواسته اند این رویه ادامه یابد .
در این نوشته سعی شد به کمک اطلاعات و منابعی که فرزند آیت اله کتانی ، حاج محمدکاظم کتانی در اختیار ما قرار دادند ، وجوه دیگر زندگانی آن مرحوم که تا کنون در هیچ منبعی ذکر نشده بود ، برای اولین بار بیان شود تا هر کسی خواست درباره مسائل مختلف مثل جفر جامع بداند یک روزنه هایی برایشان داده باشیم یا اگر شایعاتی در مورد تمثال حضرت امام حسین (ع) را بشنود ، به این متن رجوع کرده و واقعیت را بداند ، امید که مقبول افتد .
******************
تصاویر جدید تاریخی از حضور آیت اله شیخ علی کتانی (ره) در راهپیمایی های پیش از انقلاب:
کانال صدای میانه در روبیکا
