آیت الله علی احمدی میانجی چهارم محرم الحرام ۱۳۴۵ ه.ق (۱۳۰۶ ش) در روستای پورسخلو متولد شد. خانواده وی مذهبی بودند و در محیطی دینی تربیت یافت. از علمای معاصر ایران است. وی در حوزههای میانه، تبریز و قم تحصیل و تدریس کرده است. در حوزه علمیه قم او را به عنوان استاد اخلاق میشناختند. او کتابهای مکاتیب الرسول و مکاتیب الائمه را درباره مکتوبات پیامبر(ص) و ائمه نگاشته است. همچنین وی بنا به اقتضای زمان و پیروزی انقلاب اسلامی ایران کتابهای مالکیت خصوصی در اسلام و لزوم وزارت اطلاعات در حکومت اسلامی را نوشته است.
مقدمات
وی آموزش کتابهای نصاب الصبیان، گلستان سعدی، منشأت امیر نظام، ابواب الجنان، «تاریخ نادر» و مقدمات عربی را نزد پدر گذراند.
در سال ۱۳۱۸ش در سن ۱۲ سالگی، پدرش او را به شهر میانه آورد و وی را به دست آیت اللّه آقا میرزا ابومحمد حجتی سپرد. میرزا ابومحمد حجتی یکی از دوستان پدر و از شاگردان شیخ عبدالکریم حائری یزدی در قم به شمار میرفت که رهبری مذهبی مردم میانه را بر عهده گرفته بود.
او علاوه بر کتب علم نحو، کتاب حاشیه در منطق، معالم در اصول، مطول در معانی و بیان و بخشهای عمده شرح لمعه و قوانین الاصول را هم در خدمت آیت اللّه آقا میرزا ابومحمد حجتی فرا گرفت. سپس قسمت باقیمانده کتاب شرح لمعه و قوانین را نیز نزد شیخ لطفعلی زنوزی و میرزا مهدی جدیدی آموخت. در مجموع، تحصیلات و توقف وی در این شهرستان، حدود ۵ یا ۶ سال طول کشید.
آیت اللّه احمدی، در مدت کوتاهی که در حوزه تبریز بود، از محضر اساتید بزرگی از جمله میرزا رضی زنوزی کسب فیض نمود؛ اما بنا به دلایلی در همان سال به میانه برگشت و از آنجا به سوی شهر قم روانه شد.
ورود به قم
وی در قم در مدرسه دارالشفاء ساکن شد و سطوح عالی را نزد سید حسین قاضی و علامه طباطبایی (صاحب تفسیر المیزان)، فرا گرفت. وی همچنین نزد میرزا احمد کافی الملک، بروجردی، گلپایگانی محقق داماد نیز شاگردی کرد.
آشنایی با علامه طباطبائی
آیت اللّه احمدی میانجی درباره آشنایی خود با علامه نقل میکرد: «اوائل، با این که از طریق مرحوم آیت اللّه زنوزی به ایشان معرفی شده بودم، اما چندان توجهی به من نمیکردند تا این که بعداً مأنوس شدیم و رفت و آمدم به خدمت ایشان زیاد شد و معظم له نیز به بنده لطف داشتند. ولی همیشه در ذهنم بود که چرا آقای طباطبایی در اوایل این طور برخورد میکردند؟ یک روز که فرصتی پیش آمد، این سؤال را با ایشان در میان گذاشتم، فرمودند: اول تصورم این بود که میخواهید بیجهت وقت مرا بگیرید و عمر خودتان را هم ضایع کنید. این بود که نمیخواستم این طور بشود. اما بعد دریافتم این طور نیست. لذا نظرم عوض شد...» آیت اللّه احمدی میانجی، در بُعد اخلاقی به شدت تحت تأثیر شخصیت علامه طباطبایی بود و گاه از ایشان نکات اخلاقی ظریفی را نقل میکرد و به متانت، وقار و ادب استاد عنایت خاص داشت.
تشکیل محفل تفسیری
او در کنار تحصیل، با همکاری و همفکری سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، سید مهدی روحانی و سید ابوالفضل میرمحمدی اقدام به برگزاری بحث تفسیر هفتگی کردند و پس از ایشان نیز آیات دیگری مثل: آقا موسی زنجانی، احمد آذری قمی، احمد پایانی، موسوی زنجانی و... به جمع آنان پیوستند. این محفل علمی، به طور مرتب در هر هفته برگزار میشد. اعضای جلسه هر کدام به تفاسیر مختلف مراجعه میکردند و پیرامون آیات مباحثی را مطرح مینمودند.این محفل تفسیری نزدیک به نیم قرن به فعالیت خود ادامه داد. از آیت اللّه احمدی، یادداشتهایی از این جلسات به جای مانده است.
تدریس در حوزه قم
وی از همان دوران طلبگی ضمن تحصیل، به تدریس نیز اهتمام داشت و درسهای پیشین را به طلاب و فضلای پایینتر از خود میآموخت. آیت اللّه احمدی میانجی در حوزه علمیه قم جزو اساتید شناخته شده در سطوح عالی به شمار میرفت. به فقه و بخصوص به کتاب مکاسب شیخ انصاری علاقه خاصی داشت و هر سال آن را برای عدهای تدریس مینمود. او در امر آموزش طلاب، با شهید آیت اللّه قدّوسی در مدرسه حقّانی همکاری داشت. علاوه، درس اخلاق ایشان نیز در سطح حوزه علاقمندان زیادی داشت. لذا از مدارس مختلف، مانند مدرسه شهیدین، مدرسه معصومیه و مدرسه کرمانیها دعوت میشد و برای طلاب و فضلا در سطحهای گوناگون درس اخلاق، که با جذابیت ویژهای توأم بود، ارائه میداد.
فعالیتهای سیاسی
وی از آغاز مبارزات سیاسی روحانیون علیه رژیم پهلوی در سال ۱۳۴۱، با مشورت علما، به میانه رفت و آمد داشت و پیامهای ایشان را به مردم میرساند. احمدی میانجی در عید نوروز و خرداد سال ۱۳۴۲، که به فرمان امام خمینی، در سرتاسر کشور عزای عموی اعلام شد و روحانیت مأموریت یافت، وارد شهرستان میانه شد و با ایجاد همانگی بین روحانیت آنجا، در مجالس و محافل متعدد به سخنرانی پرداخت.
همراهی با انقلاب
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، در مسئولیتهای مختلفی به کار پرداخت؛ چنان که امام خمینی (ره) طی سه حکم جداگانه در تاریخهای: ۱۹ فروردین، ۷ تیر و ۷ شهریور ۱۳۵۸ وی را به عنوان قاضی شرع، مسؤول رسیدگی به امور دادگاهها و ساماندهی اوضاع جاری مناطق و برای رفع مشکلات و ایجاد وحدت میان اقشار مختلف به ترتیب در شهرهای: «ملایر و حومه»، «میانه و شهرهای اطراف» و «مشکین شهر و حومه» منصوب کردند.
علاوه بر آن، وی طی حکمهای متعدد از سوی «دفتر عملیاتی حضرت امام خمینی (ره)» مستقر در قم، «دفتر جامعه مدرسین» و «دادسرای انقلاب کل کشور» به عنوان سرپرست هیأتهای منتخب، جهت رسیدگی به وضع دادسراها و دادگاههای انقلاب و سایر امور جاری به استانهای: خوزستان، لرستان و آذربایجان غربی عازم شد و به نحو مقتضی انجام وظیفه نمود. آیت اللّه احمدی میانجی در رخدادهای مهم کشور از جمله: انتخابات خبرگان قانون اساسی، غائله حزب جمهوری خلق مسلمان، ماجراهای بنی صدر و منافقین،به دفاع از انقلاب پرداخت.
فعالیتهای فرهنگی-اجتماعی
عمده خدمات فرهنگی - اجتماعی مرحوم آیت اللّه احمدی میانجی در دو شهر میانه و قم بوده است:
الف) میانه:
در اواسط دهه سی که نهضت «مدارس ملی» با ابتکار شخصیتهای روحانی مانند آیت اللّه شهید بهشتی و امام موسی صدر در شهر قم آغاز شدو به تأسیس مدارسی به نامهای «مدرسه ملی صدر» و «دین و دانش» اقدام کردند، در شهر میانه نیز آیت اللّه احمدی، با پیروی از این دو شهید، اوایل دهه چهل، با همکاری چند تن از افراد نیکوکار «مدرسه رضوی» را راهاندازی کرد. این مرکز آموزشی، در تربیت دینی و مذهبی کودکان و نوجوانان میانه بسیار مؤثر بود.
در سال ۱۳۴۸ آیت اللّه احمدی در یک اقدام دیگر، مرکز فرهنگی - مذهبی مهمی را تحت عنوان «انجمن دین و دانش» بنا نهاد.
مؤسسه قالیبافی و صندوق قرض الحسنه مهدیه، دو خدمت دیگری بود که تقریباً همزمان با تأسیس انجمن دین و دانش، به همّت آیت اللّه احمدی و با همیاری تنی چند از معتمدین میانه انجام پذیرفت.
مؤسسه قالیبافی اگر چه بعد از چند سالی به علت مشکلات و موانعی به تعطیلی گرایید، امّا صندوق قرض الحسنه هنوز هم فعال است.
ب) قم:
صندوق ذخیره علوی، مؤسسه خیریه الزهراء(س) و جامعه ناصحین قم از جمله مراکز مهم و مؤثر در قم به شمار میآیند که آیت اللّه احمدی میانجی جزء مؤسسین پرتلاش آن بود. اهمیت هر کدام در جهت رفع مشکل مادی و معنوی مردم و احیای امر به معروف و نهی از منکر در سطح شهرستان قم بر کسی پوشیده نیست.
اشتیاق آیت اللّه احمدی برای خدمت به مردم، بدان حد بودکه محل اقامه نماز جماعت ایشان (مسجد عبداللهی واقع در سه راه بازار قم)، به عنوان محلی جهت رفع نیاز نیازمندان شناخته شده بود.
تصاویر آیت الله احمدی در کنار خانواده
تصاویری از مراجعه مردم و علما به منزل آیت الله احمدی
تصاویر آیت الله احمدی در کنار رزمندگان اسلام
تصاویر شخصی آیت الله احمدی میانجی
تصاویر تشییع پیکر در حرم مطهر حضرت معصومه (س)
مهمترین آثار
مطلب مرتبط :
سالروز رحلت استاداخلاق آیت اللَّه احمدی میانجی نماینده مجلس خبرگان
چهاردهمین سالگرد درگذشت آیت الله احمدی میانجی
دستگیری وشکنجه دو روحانی میانه ای به روایت آیت الله احمدی میانجی
******************
منابع : ویکی شیعه ، تبیان و صدای میانه
گردآوری و تنظیم : طاهر نائبی
کانال صدای میانه در روبیکا
